پروژه سریال حضرت موسی؛ از آرزوی سلحشور تا چالشهای میلیاردی حاتمیکیا
داستان ساخت سریال حضرت موسی، روایتی پرپیچوخم از آرزوهای بزرگ، چالشهای مالی، تغییرات مدیریتی و فراز و نشیبهای اجرایی است؛ پروژهای که از ابتدا قرار بود با هدایت فرجالله سلحشور، کارگردان آثار مذهبی چون «یوسف پیامبر» و «مردان آنجلس» شکل بگیرد، اما با درگذشت او در اسفند ۱۳۹۴، مسیرش دگرگون شد.
پس از فوت سلحشور، فرزند او اعلام کرد که برآورد اولیه ساخت این سریال ۲۵۰ میلیارد تومان بوده است؛ رقمی که با استناد به بودجه ۱۵۰ میلیاردی فیلم «محمد رسولالله»، منطقی به نظر میرسید. با این حال، برخی مسئولان سازمانی رقم واقعی را بسیار پایینتر و در حدود ۲۲ میلیارد تومان تخمین زدند—اختلافی که از همان ابتدا نشان داد این پروژه قرار نیست راهی ساده در پیش داشته باشد.
در ادامه، جمال شورجه بهعنوان کارگردان جایگزین معرفی شد؛ کسی که مرگ سلحشور را «ترور بیولوژیکی» خوانده بود و تلاش کرد با جذب سرمایهگذار خارج از سازمان، پروژه را پیش ببرد. اما این تلاشها بینتیجه ماند و در نهایت، سازمان با بودجهای ۱۹۷ میلیاردی برای آغاز تولید موافقت کرد. شورجه نیز پس از مدتی به دلیل بیماری از پروژه کنارهگیری کرد.
در همان زمان، داود میرباقری برای ساخت سریال «سلمان فارسی» بودجهای ۲۶۰ میلیاردی دریافت کرد؛ در حالیکه پیشتر «مختارنامه» را با بودجهای مصوب دو میلیارد تومان آغاز کرده و در نهایت با ۲۴ میلیارد تومان به پایان رسانده بود. این تفاوت فاحش میان برآورد اولیه و هزینه نهایی، در میان فعالان حوزه تولید سریالهای تاریخی و مذهبی، پدیدهای آشناست. بسیاری معتقدند که هزینه نهایی چنین پروژههایی معمولاً سه برابر برآورد اولیه خواهد بود.
همین الگو برای سریالهای «موسی» و «سلمان فارسی» نیز تکرار شد. در سال ۱۴۰۱، محمدرضا میرتاجالدینی، نایبرئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، اعلام کرد که هرکدام از این دو پروژه نیازمند بودجهای در حدود دو هزار میلیارد تومان هستند. با چنین روندی، برخی ناظران پیشبینی کردند که هزینه نهایی سریال حضرت موسی ممکن است به ۱۰ هزار میلیارد تومان نیز برسد—رقمی که تهیهکننده فعلی پروژه، محمود رضوی، در واکنشی طعنهآمیز آن را به سخره گرفت و گفت: «اگر قرار بود دروغ بگید، لااقل میگفتید ۱۰ هزار میلیارد دلار که باکلاستر باشه!»
رضوی که تجربهای در ساخت سریالهای تاریخی «الف» ندارد، در میانه مسیر به پروژه اضافه شد و شاید هرگز تصور نمیکرد که در کمتر از سه سال، نرخ دلار از ۴۲ هزار تومان به بیش از ۱۰۰ هزار تومان برسد. این در حالیست که کارگردان فعلی پروژه، ابراهیم حاتمیکیا، با وجود سابقهی پرکار در سینما، در حوزه سریالسازی تنها دو اثر «خاک سرخ» و «حلقه سبز» را در کارنامه دارد و خود نیز اذعان کرده که برای پروازهای بلندمدت ساخته نشده است.
با این حال، حاتمیکیا اکنون با پروژهای روبهروست که فصل اول آن ۱۸ ماه زمان میبرد و بازنویسی فیلمنامهاش را از چند سال پیش آغاز کرده است. شاید تجربهی ساخت فیلم «موسی کلیمالله» که تولید آن بیش از چهار سال طول کشید، به او اعتمادبهنفس لازم برای عبور از این مسیر دشوار را داده باشد.
سریال حضرت موسی، اگر روزی به پایان برسد، نهتنها یکی از پرهزینهترین پروژههای تاریخ تلویزیون ایران خواهد بود، بلکه نمادی از پیچیدگیهای تولید آثار مذهبی در بستر رسانهای امروز است؛ جایی که آرمان، سیاست، اقتصاد و هنر در هم تنیدهاند.
