در چشمانداز فناوری سال ۲۰۲۵، بازار تراشههای هوش مصنوعی به یکی از داغترین عرصههای رقابت میان غولهای نیمهرسانا تبدیل شده است. در صدر این رقابت، شرکت انویدیا با در اختیار داشتن حدود ۸۰ درصد از سهم بازار، همچنان قدرت بلامنازع این حوزه محسوب میشود. ارزش بازار این شرکت اکنون به حدود ۴.۶ تریلیون دلار رسیده و سهام آن از ابتدای سال میلادی ۳۴ درصد رشد داشته است. بخش عمدهای از درآمد انویدیا از مراکز داده تأمین میشود؛ بهطوریکه تنها دو مشتری بزرگ ابری—که بهاحتمال زیاد آمازون و گوگل یا مایکروسافت هستند—در مجموع بیش از ۳۹ درصد از درآمد این شرکت را تشکیل میدهند.
اما سلطه انویدیا با چالشهایی تازه روبهرو شده است. شرکت AMD، سومین تولیدکننده بزرگ نیمهرسانا در آمریکا، در اکتبر ۲۰۲۵ قراردادی چندمیلیارد دلاری با OpenAI امضا کرد تا تراشههای مورد نیاز مراکز داده این شرکت را تأمین کند. این همکاری نهتنها باعث جهش ۶۹ درصدی سهام AMD از ابتدای سال شد، بلکه نشانهای از تغییرات احتمالی در ترکیب قدرت بازار هوش مصنوعی بهشمار میرود.
AMD با تمرکز بر تولید تراشههای مقرونبهصرفه برای وظایف استنتاج (Inference) یعنی اجرای مدلهای هوش مصنوعی بهجای آموزش آنها—توانسته جایگاه خود را در زیرساختهای نوین هوش مصنوعی تثبیت کند. این نوع تراشهها بهدلیل رشد تقاضا در کاربردهای عملیاتی، از جمله در مراکز داده و سرویسهای ابری، اهمیت فزایندهای یافتهاند.
در جایگاه دوم، شرکت Broadcom با ارزش بازار ۱.۶ تریلیون دلار قرار دارد. این شرکت بیشتر در زمینه تولید تراشههای خاصمنظور (ASIC) فعالیت میکند و مشتریانی مانند OpenAI را در فهرست خود دارد. برخلاف AMD، تمرکز Broadcom بر سفارشیسازی سختافزار برای کاربردهای خاص است که آن را به گزینهای جذاب برای پروژههای اختصاصی تبدیل کرده است.
در جدول ارزش بازار شرکتهای نیمهرسانای آمریکا، نامهایی مانند Micron Technology، Lam Research، Applied Materials و Intel نیز به چشم میخورند. Micron با رشد ۱۱۹ درصدی، بیشترین افزایش قیمت سهام را در میان ده شرکت برتر تجربه کرده است. Intel نیز با وجود چالشهای گذشته، توانسته با رشد ۸۱ درصدی، جایگاه خود را در بازار حفظ کند.
در مجموع، اگرچه انویدیا همچنان بر قله بازار ایستاده، اما تحرکات راهبردی شرکتهایی مانند AMD و Broadcom نشان میدهد که رقابت در حوزه تراشههای هوش مصنوعی وارد مرحلهای تازه شده است. با گسترش زیرساختهای ابری، افزایش تقاضا برای پردازشهای هوشمند و ظهور مدلهای جدید هوش مصنوعی، آینده این بازار بیش از هر زمان دیگری پویا و غیرقابل پیشبینی خواهد بود.
