با گسترش روزافزون هوش مصنوعی و عرضه مدلهای پیشرفتهتر، حالا پرسشهایی جدی درباره تأثیرات زیستمحیطی و مصرف انرژی این فناوریها مطرح شدهاند. مدل GPT-5 که جدیدترین نسخه از خانواده ChatGPT محسوب میشود، با تواناییهای گسترده در زمینههایی مانند تولید محتوا، تحلیل داده، کدنویسی و حتی مشاوره پزشکی، به یکی از پیچیدهترین سیستمهای پردازشی جهان تبدیل شده است. اما این پیچیدگی هزینهای سنگین در پی دارد: مصرف برق در ابعادی که با تأمین انرژی یک کشور کوچک برابری میکند.
بر اساس گزارشهای منتشرشده از منابعی مانند گاردین و آزمایشگاه هوش مصنوعی دانشگاه رود آیلند، هر درخواست پردازشی در GPT-5 بهطور میانگین تا ۱۸ واتساعت انرژی مصرف میکند. با توجه به آمار رسمی OpenAI مبنی بر ثبت روزانه ۲.۵ میلیارد درخواست در ChatGPT، میزان مصرف برق روزانه این مدل به حدود ۴۵ گیگاواتساعت میرسد—مقداری که برای تأمین برق ۱.۵ میلیون خانه آمریکایی کافی است.
برای درک بهتر این عدد، کافی است بدانیم که یک نیروگاه هستهای مدرن بین ۱ تا ۱.۶ گیگاوات برق در ساعت تولید میکند. بنابراین، پاسخگویی روزانه GPT-5 به کاربران نیازمند انرژیای معادل دو تا سه راکتور هستهای است. این حجم از مصرف، نهتنها در مقیاس فناوریهای دیجیتال بیسابقه است، بلکه نگرانیهایی جدی درباره پایداری منابع انرژی و تأثیرات زیستمحیطی بههمراه دارد.
پروفسور راکش کومار از دانشگاه ایلینوی در اینباره توضیح داده که مدلهایی مانند GPT-5 بهدلیل ساختار پیچیدهتر، هم در مرحله آموزش و هم در اجرای درخواستها، انرژی بیشتری مصرف میکنند. او تأکید کرده که این مدلها برای پردازشهای عمیقتر طراحی شدهاند و بههمین دلیل، نیازمند توان پردازشی بسیار بالاتری نسبت به نسخههای قبلی هستند.
در همین حال، برخی کاربران از تصمیم OpenAI برای توقف دسترسی به مدلهای قبلی مانند GPT-4 انتقاد کردهاند. این شرکت پس از دریافت بازخوردهای منفی، مدلهایی مانند GPT-4o را دوباره در دسترس قرار داد، اما استفاده از آنها نیازمند اشتراک ماهانه ChatGPT Plus با هزینه ۲۰ دلار است.
OpenAI GPT-5 را «هوشمندترین مدل تاریخ» معرفی کرده، اما این هوشمندی بهای سنگینی دارد—نهفقط از نظر مالی، بلکه از نظر مصرف منابع طبیعی. با توجه به روند فعلی، آینده هوش مصنوعی نهتنها به پیشرفت الگوریتمها، بلکه به مدیریت هوشمندانه انرژی و زیرساختهای پایدار وابسته خواهد بود.
