جهان در آستانه تغییرات بزرگی در توازن قدرت اقتصادی قرار دارد. اتحادیه بریکس که شامل اقتصادهای پویا و در حال توسعه است، با شتابی چشمگیر در مسیر رشد قرار گرفته و آیندهای متفاوت از آنچه پیشتر تصور میشد را رقم میزند. پیشبینی تازه صندوق بینالمللی پول نشان میدهد که یازده کشور عضو این گروه در سال ۲۰۲۵ به میانگین رشد اقتصادی نزدیک به چهار درصد خواهند رسید و در سال پس از آن نیز شرایط مشابهی را دنبال میکنند. این عدد در مقایسه با عملکرد کشورهای صنعتی عضو گروه هفت که رشد آنها در سال آینده میلادی کمی بیش از یک درصد پیشبینی شده تفاوت قابل توجهی دارد.
اتحاد بریکس اکنون نماینده نیمی از جمعیت سراسر جهان است و همین موضوع نه تنها نیروی انسانی گستردهای در اختیار این کشورها قرار داده بلکه به افزایش قدرت سیاسی و اقتصادی آنها در نظام بینالمللی کمک کرده است. بسیاری از اعضای این مجموعه از سرمایهگذاریهای عظیم در زیرساختها، توسعه فناوری، گسترش تجارت منطقهای و همچنین ساختار جمعیتی جوان و فعال بهره میبرند که موتور محرک رشد اقتصادی آنها محسوب میشود.
در میان این گروه، هند رکورد قابل توجهی را به ثبت رسانده و انتظار میرود در سال ۲۰۲۵ به رشد اقتصادی بیش از شش درصد برسد. این کشور با توسعه صنایع دیجیتال و جذب سرمایهگذاری خارجی، جایگاه خود را به عنوان یکی از مهمترین اقتصادهای آینده تثبیت کرده است. چین نیز که دومین اقتصاد بزرگ جهان است همچنان با قدرت در مسیر رشد قرار دارد و با تمرکز بر تقویت ارتباطات تجاری خود در سه قاره آسیا، اروپا و آفریقا، به دنبال حفظ نقش کلیدی خود در اقتصاد جهانی است.
در مقابل برخی از اعضای دیگر بریکس با چالشهای ساختاری و سیاسی روبرو هستند. رشد اقتصادی ایران در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ کمتر از بسیاری از اعضای این اتحادیه پیشبینی شده و مشابه وضعیتی است که روسیه با آن دست و پنجه نرم میکند. هرچند سبد انرژی و منابع طبیعی این کشورها میتواند در بلندمدت زمینه بازگشت قدرتمند را فراهم کند اما فعلا سرعت توسعه آنها محدودتر از میانگین بریکس خواهد بود.
کشورهای عضو گروه هفت تصویری متفاوت از اقتصاد جهانی را نشان میدهند. این هفت اقتصاد صنعتی که سالها نقش سرآمد رشد جهانی را داشتند در دهه اخیر با عواملی مانند پیری جمعیت، هزینههای بالای رفاهی، پیچیدگیهای انرژی، کاهش نرخ بهرهوری و فشارهای تجاری روبرو شدهاند. بر اساس برآوردهای جهانی، بسیاری از اعضای این گروه رشد اقتصادی بسیار محدود و نزدیک به یک درصد را در سالهای آینده تجربه خواهند کرد.
آلمان نمونهای شاخص از این تحول است. اقتصادی که زمانی موتور رشد اروپا بود اکنون در آستانه یکی از ضعیفترین عملکردهای خود قرار دارد و در سال ۲۰۲۵ تنها اندکی افزایش تولید ناخالص داخلی در آن پیشبینی شده است. این وضعیت برای سایر اعضای اروپایی گروه هفت نیز چندان متفاوت نیست و چشمانداز آنها بهبود چشمگیری را نشان نمیدهد. حتی ژاپن با جمعیت سالخورده و سرمایهگذاریهای کمتر نسبت به گذشته، با رشد پایینتری روبرو خواهد شد.
نکته مهم این است که با وجود عملکرد آهسته قدرتهای قدیمی اقتصاد جهانی، ایالات متحده آمریکا همچنان جایگاه نسبتا قویتری دارد و پیشبینی رشد آن بیش از دیگر کشورهای گروه هفت خواهد بود. با این حال حتی رشد اقتصادی آمریکا نیز در مقایسه با میانگین سریع بریکس بسیار پایینتر است و نمیتواند تصویر کلی کاهش سرعت توسعه در غرب را تغییر دهد.
بررسیهای اقتصادی نشان میدهد که فاصله میان این دو مجموعه از قدرتهای جهانی در حال افزایش است. در واقع بریکس نه تنها در تولید ناخالص داخلی و سهم جمعیتی برتریهای تازهای کسب میکند بلکه از نظر نفوذ ژئوپولیتیکی نیز مسیر صعودی را طی میکند. افزایش همکاریهای اقتصادی میان اعضا و پیوستن کشورهای جدید به این جمع، آیندهای چندقطبیتر را رقم خواهد زد که در آن قدرت اقتصادی به صورت متوازنتری در سطح جهان توزیع میشود.
تحولات اخیر پیام آشکاری برای جهان دارد. نقشه اقتصادی آینده ممکن است بیش از هر زمان دیگری وابسته به توان کشورهایی باشد که زمانی در حاشیه قرار داشتند. بریکس اکنون در حال تبدیل شدن به یکی از ستونهای اصلی نظام اقتصاد جهانی است و بسیاری از تحلیلگران معتقدند که این روند تازه آغاز شده است.
