بر اساس تازهترین گزارشهای منتشر شده از وضعیت منابع آبی، ذخیره آب در سدهای اصلی کشور به پایینترین سطح خود در سالهای اخیر رسیده است. بسیاری از سدهای بزرگ ایران اکنون کمتر از ده درصد از ظرفیت مخزن خود را در اختیار دارند و نشانههای بحران فراگیر کمآبی به روشنی قابل مشاهده است.
مقایسه دادههای مربوط به میزان آب موجود در سدها در آبانماه ۱۴۰۳ و آبانماه ۱۴۰۴ تصویر روشنی از این بحران را نشان میدهد. نمودارهای مربوطه حاکی از افت محسوس سطح آب در تقریباً تمامی سدهای شاخص کشور است؛ افتی که میتواند تأثیر مستقیمی بر تأمین آب شرب، کشاورزی و حتی تولید برق آبی بگذارد.
در میان این سدها، وضعیت امیرکبیر (کرج)، لتیان و دز بیش از همه نگرانکننده گزارش شده است. حجم آب در این سدها در مقایسه با سال گذشته به شکل بیسابقهای کاهش یافته و برخی از مخازن مانند سد داراب نیز عملاً به حجم مرده رسیدهاند؛ به این معنا که آبی برای برداشت و استفاده عملی باقی نمانده است.
کارشناسان علت اصلی این وضعیت بحرانی را کاهش چشمگیر بارندگیها در سال آبی جاری میدانند؛ در برخی مناطق کشور، میزان بارش نسبت به سال قبل تا حدود صد درصد افت داشته است. این روند کاهشی سبب شده بسیاری از سدها به کمتر از یکدهم ظرفیت خود برسند و خطر خشکی کامل در تعدادی از آنها وجود داشته باشد.
در استان تهران، کاهش سطح آب در سدهای امیرکبیر، لتیان و ماملو زنگ هشدار جدی برای پایتخت و شهرهای پیرامونی به صدا درآورده است. طبق آمارها، ذخیره آبی این سدها در پاییز امسال تنها بخش ناچیزی از حجم سال گذشته را شامل میشود و در صورت تداوم کمبارشی، تأمین آب شرب ساکنان تهران با چالش جدی مواجه خواهد شد.
از سوی دیگر، سدهای استراتژیک سفیدرود در گیلان و دز در خوزستان که نقش حیاتی در کشاورزی و تأمین آب مناطق شمالی و جنوبی کشور دارند، نیز با کاهش محسوس حجم آب روبهرو شدهاند. تداوم این وضعیت میتواند موجب خسارات گسترده اقتصادی، زیستمحیطی و اجتماعی در سراسر کشور شود.
کارشناسان منابع آب هشدار میدهند که اگر سیاستهای صرفهجویی، مدیریت مصرف و بازچرخانی آب بهطور جدی اجرا نشود، ایران در سالهای آینده با بحرانی روبهرو خواهد شد که پیامدهای آن تنها به کمبود آب محدود نخواهد ماند و امنیت غذایی و زیستی مناطق مختلف را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
