با وجود آنکه اینترنت از دهه ۱۹۹۰ تاکنون بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای ارتباطی و اقتصادی رشد چشمگیری داشته، هنوز صدها میلیون نفر در سراسر جهان از این امکان محروماند. بررسی تازهای نشان میدهد که توزیع دسترسی به اینترنت در مناطق مختلف جهان بهشدت نابرابر است و عواملی مانند هزینه بالا، ضعف زیرساخت، موانع زبانی و سطح پایین سواد دیجیتال نقش تعیینکنندهای در این نابرابری دارند.
در میان کشورها، هند بیشترین جمعیت آفلاین را دارد. بیش از ۴۴۰ میلیون نفر در این کشور همچنان به اینترنت دسترسی ندارند؛ عددی که بهتنهایی از کل جمعیت ایالات متحده و کانادا بیشتر است. هرچند توسعه اینترنت موبایلی در هند سرعت گرفته، اما جمعیت عظیم این کشور باعث شده حتی درصد نسبتاً پایین افراد آفلاین به عددی بسیار بزرگ تبدیل شود.
تصویر مشابهی در پاکستان و نیجریه دیده میشود؛ کشورهایی که بیش از نیمی از جمعیتشان هنوز آفلاین هستند. در پاکستان حدود ۱۳۹ میلیون نفر و در نیجریه بیش از ۱۳۰ میلیون نفر بدون اتصال به اینترنت زندگی میکنند. این وضعیت نشاندهنده آن است که رشد جمعیت در این کشورها از سرعت توسعه زیرساختهای ارتباطی پیشی گرفته است.
در آفریقا، شکاف دیجیتال بهویژه در کشورهای جنوب صحرا بسیار عمیقتر است. در اتیوپی، تانزانیا و اوگاندا بین ۷۰ تا ۸۰ درصد مردم آفلایناند. حتی در اقتصادهای بزرگتر قاره مانند نیجریه و جمهوری دموکراتیک کنگو نیز بیش از نیمی از جمعیت به اینترنت دسترسی ندارند. هزینه بالای اینترنت نسبت به درآمد، کمبود دستگاههای دیجیتال و ضعف زیرساخت پهنباند از دلایل اصلی این وضعیت هستند.
آسیا اما تصویری ترکیبی ارائه میدهد. چین با وجود داشتن بیش از ۱۱۸ میلیون نفر آفلاین، تنها ۸.۴ درصد جمعیتش را بدون اینترنت میبیند؛ نشانهای از توسعه گسترده پهنباند و نفوذ بالای تلفنهای هوشمند. اندونزی نیز با وجود پیشرفت سریع در اتصال اینترنتی، به دلیل پراکندگی جغرافیایی میان هزاران جزیره هنوز بیش از ۵۵ میلیون نفر آفلاین دارد. در مقابل، پاکستان و بنگلادش با وجود گسترش شبکههای موبایلی، همچنان بیش از نیمی از جمعیتشان بدون اینترنت هستند.
ایران در این میان وضعیت بهتری دارد. حدود ۸۰ درصد جمعیت کشور به اینترنت دسترسی دارند و همین جایگاه ایران را در رتبه هفدهم جهان از نظر میزان دسترسی قرار داده است. مقایسه با کشورهای توسعهیافته نشان میدهد که شکاف دیجیتال همچنان قابل توجه است؛ در ایالات متحده بیش از ۹۳ درصد، در روسیه ۹۴ درصد، در آلمان ۹۳.۵ درصد، در بریتانیا نزدیک به ۹۸ درصد و در فرانسه بیش از ۹۵ درصد مردم آنلاین هستند.
این آمارها نشان میدهد که اینترنت هنوز به یک کالای جهانی و همگانی تبدیل نشده است. در حالی که برخی کشورها به سطحی نزدیک به پوشش کامل رسیدهاند، بسیاری دیگر هنوز با چالشهای جدی در مسیر اتصال شهروندانشان روبهرو هستند. شکاف دیجیتال نهتنها مانع توسعه اقتصادی و آموزشی میشود، بلکه فاصله میان جوامع متصل و جوامع آفلاین را روزبهروز بیشتر میکند.
