یازدهمین مرحله قرعهکشی محصولات ایرانخودرو در آذرماه ۱۴۰۴ برگزار شد و بار دیگر میلیونها نفر برای دستیابی به خودروهای عرضهشده در این طرح ثبتنام کردند. این رویداد که به یکی از مهمترین روشهای توزیع خودرو در کشور تبدیل شده، بهخوبی نشان میدهد که تقاضا همچنان بسیار بالاتر از ظرفیت عرضه است و همین موضوع باعث شده شانس برنده شدن برای بسیاری از متقاضیان بسیار پایین باشد.
در این دوره بیش از ده میلیون نفر در سه گروه اصلی شامل متقاضیان عادی، طرح جوانی جمعیت (مادران) و طرح جایگزینی خودروهای فرسوده شرکت کردند. مجموع خودروهای عرضهشده تنها حدود سیویک هزار دستگاه بود که نسبت به تعداد ثبتنامکنندگان، رقابت را بهشدت فشرده کرد. بهطور کلی، آمارها نشان میدهد که در این قرعهکشی از هر ۳۳۱ نفر تنها یک نفر موفق به دریافت خودرو شده است.
بررسی دقیقتر نشان میدهد که شرایط برای هر گروه متفاوت بوده است. متقاضیان عادی با بیشترین تعداد ثبتنامکننده و تنها سی درصد ظرفیت عرضه، کمترین شانس را داشتند؛ بهطوری که احتمال برنده شدن آنها حدود یک نفر از هر هزار نفر بوده است. در مقابل، گروه مادران که پنجاه درصد ظرفیت عرضه را در اختیار داشتند، شرایط بسیار بهتری داشتند و تقریباً از هر چهل و شش نفر یک نفر توانست خودرو دریافت کند. بهترین وضعیت اما مربوط به طرح جایگزینی خودروهای فرسوده بود؛ در این بخش از هر نوزده نفر یک نفر برنده شد که نشاندهنده بالاترین احتمال موفقیت در میان گروههاست.
این تفاوتها نشان میدهد که سیاستهای تخصیص ظرفیت در قرعهکشی ایرانخودرو نقش تعیینکنندهای در شانس برنده شدن دارد. در واقع، کسانی که در طرحهای حمایتی مانند جوانی جمعیت یا جایگزینی خودروهای فرسوده شرکت میکنند، بهطور قابلتوجهی شانس بیشتری نسبت به متقاضیان عادی دارند.
از منظر اقتصادی و اجتماعی، این نوع قرعهکشیها بازتابی از وضعیت بازار خودرو در ایران است؛ بازاری که عرضه محدود و تقاضای گسترده آن را به یکی از پرچالشترین حوزههای مصرفی کشور تبدیل کرده است. بسیاری از کارشناسان معتقدند که ادامه این روند میتواند به افزایش نارضایتی عمومی منجر شود، مگر آنکه ظرفیت تولید و عرضه خودرو بهطور جدی افزایش یابد.
به این ترتیب، یازدهمین قرعهکشی ایرانخودرو بار دیگر نشان داد که برای متقاضیان عادی، احتمال موفقیت تقریباً نزدیک به صفر است، در حالی که گروههای خاص مانند مادران و دارندگان خودروهای فرسوده همچنان بیشترین شانس را برای دستیابی به خودرو دارند. این موضوع اهمیت سیاستهای حمایتی و نقش آنها در شکلدهی به بازار خودرو کشور را بیش از پیش برجسته میکند.
