در سال ۲۰۲۵ خبری منتشر شد که توجه بسیاری از رسانهها و مردم را به خود جلب کرد؛ گروهی از پژوهشگران توانستند شرایطی فراهم کنند که انسانها برای نخستین بار رنگی کاملاً جدید را ببینند. این رنگ که ترکیبی بسیار شدید و متفاوت از آبی و سبز بود، پیشتر در تجربه بصری انسانها وجود نداشت و نام olo برای آن انتخاب شد.
ماجرا از آنجا آغاز شد که تیمی از محققان دانشگاه واترلو در کانادا با استفاده از یک دستگاه لیزری فوقالعاده دقیق، حدود ۳۰۰ سلول مخروطی نوع M در شبکیه چشم را بهطور اختصاصی تحریک کردند. این سلولها معمولاً با دو نوع دیگر همپوشانی دارند و مغز انسان بهطور طبیعی سیگنالهای جداگانه آنها را دریافت نمیکند. اما در این آزمایش، فعالسازی هدفمند سلولهای M باعث شد شرکتکنندگان رنگی را ببینند که شدت و شفافیت آن فراتر از هر تجربه قبلی بود.
پنج نفر از اعضای تیم تحقیقاتی این آزمایش را تجربه کردند و همگی تأیید کردند که رنگ جدید با هیچیک از رنگهای شناختهشده در طیف مرئی قابل مقایسه نیست. رودا، پژوهشگر اصلی پروژه، توضیح داد که حتی اشباعشدهترین رنگهای طبیعی در برابر olo کمرنگ به نظر میرسند. همین موضوع باعث شد موجی از درخواستها از سوی هنرمندان و علاقهمندان برای مشاهده این رنگ تازه به سمت گروه پژوهشی روانه شود.
با وجود این استقبال، آمادهسازی دستگاه برای هر فرد جدید زمانبر بود و امکان پاسخگویی به همه درخواستها وجود نداشت. به همین دلیل، تیم تحقیقاتی تمرکز خود را بر دو مسیر آزمایشی مهم قرار داد. نخستین مسیر بررسی این است که آیا میتوان با این فناوری به افراد مبتلا به کوررنگی کمک کرد تا بهطور موقت بینایی طبیعی را تجربه کنند. در این حالت، سلولهای موجود در شبکیه به شکلی متفاوت تحریک میشوند تا مغز سیگنالی مشابه وجود یک سلول مخروطی سوم دریافت کند و در نتیجه فرد رنگهایی را ببیند که پیشتر قادر به درک آنها نبوده است.
مسیر دوم آزمایش، گسترش تجربه رنگ برای افراد دارای بینایی طبیعی است. پژوهشگران میخواهند بررسی کنند که آیا میتوان شرایطی ایجاد کرد که انسانها جهان را مانند کسانی که چهار نوع سلول مخروطی دارند ببینند؛ وضعیتی نادر که به برخی افراد امکان میدهد دامنه وسیعتری از رنگها را درک کنند.
این دستاورد نهتنها افق تازهای در علم بینایی گشوده، بلکه میتواند پیامدهای گستردهای در هنر، طراحی و حتی فناوریهای کمکی برای افراد دارای اختلالات بینایی داشته باشد. رودا و همکارانش وعده دادهاند نتایج کامل این آزمایشها در سال آینده منتشر شود و شاید آن زمان، تجربه دیدن رنگهای تازه برای گروه بزرگتری از انسانها ممکن شود.
