گزارش تازه برنامه بینالمللی ارزیابی دانشآموزان (PISA) که هر سه سال یکبار توسط سازمان همکاری و توسعه اقتصادی منتشر میشود، تصویری روشن از وضعیت سواد خواندن در میان نوجوانان ۱۵ ساله جهان ارائه کرده است. نتایج سال ۲۰۲۲ نشان میدهد که نظامهای آموزشی آسیایی همچنان در این حوزه پیشتاز هستند و سنگاپور با اختلافی قابل توجه در رتبه نخست قرار دارد.
میانگین امتیاز کشورهای عضو OECD در این ارزیابی ۴۷۶ بوده، اما تنها تعداد محدودی از کشورها توانستهاند بهطور چشمگیر بالاتر از این سطح ظاهر شوند. در صدر جدول، سنگاپور با امتیاز ۵۴۳ جای گرفته است؛ موفقیتی که حاصل تمرکز این کشور بر آموزش ساختارمند، کیفیت بالای معلمان و حمایت ویژه از دانشآموزان ضعیفتر است. این کشور علاوه بر خواندن، در حوزه ریاضیات نیز عملکردی ممتاز دارد.
پس از سنگاپور، ژاپن و ایرلند با امتیاز ۵۱۶ در جایگاه دوم و سوم قرار دارند. تایوان و کره جنوبی نیز با امتیاز ۵۱۵ در رتبههای بعدی دیده میشوند. استونی با نمره ۵۱۱ نشان داده که حتی کشورهای کوچک اروپایی نیز میتوانند با سرمایهگذاری بلندمدت در آموزش و رفاه دانشآموزان، به جمع برترینها بپیوندند.
در میان کشورهای انگلیسیزبان، کانادا با امتیاز ۵۰۷ پیشتاز است و پس از آن ایالات متحده، نیوزیلند، استرالیا و بریتانیا در نیمه بالایی جدول قرار دارند. این حضور گسترده نشان میدهد که نظامهای آموزشی این کشورها توانستهاند با وجود تفاوتهای فرهنگی و اقتصادی، سطح قابل قبولی از مهارت خواندن را در میان دانشآموزان خود ایجاد کنند.
در مقابل، بسیاری از اقتصادهای بزرگ اروپایی مانند آلمان، فرانسه، اسپانیا و ایتالیا تنها اندکی بالاتر یا نزدیک به میانگین OECD قرار گرفتهاند. این موضوع نشان میدهد که بزرگی اقتصاد لزوماً به معنای برتری در حوزه آموزش نیست و کیفیت نظام آموزشی و سیاستهای حمایتی نقش تعیینکنندهتری دارند.
بهطور کلی، نتایج PISA بار دیگر تأکید میکند که شرق آسیا و شمال اروپا در زمینه آموزش خواندن و درک مطلب پیشتاز هستند. سختگیری در برنامههای درسی، مشارکت فعال خانوادهها و استانداردهای ملی منسجم در شرق آسیا، و سرمایهگذاری بلندمدت بر عدالت آموزشی و رفاه دانشآموزان در شمال اروپا، دو رویکرد متفاوت اما موفق برای رسیدن به نتایج برتر جهانی محسوب میشوند.
