خیلی وقتها دعوا سر موضوع اصلی نیست. دعوا از جایی شروع میشود که یک نفر حس میکند حرفش شنیده نشده. پژوهشگران دانشگاه استنفورد میگویند با یک سؤال ساده میتوانید فضا را آرام کنید و طرف مقابل را نسبت به خودتان خوشبینتر سازید. نکته جالب اینجاست که همین حس ساده «شنیده شدن» میتواند منفیبافی را کم کند و آدمها را پذیراتر کند.
راز پرسش سادهای که بحث را به نفع شما تغییر میدهد
خیلی از بحثهای روزمره، بهخصوص در اوایل یک رابطه، با قصد فهمیدن شروع نمیشود. هدف بیشتر وقتها اثبات خودمان است. وقتی به محض شنیدن یک نظر مخالف، شروع به رد کردن و استدلال میکنیم، طرف مقابل بهجای فکر کردن، بیدرنگ به حالت تدافعی میرود.
اینجا همان نقطهای است که یک سؤال جادویی میتواند همه چیز را تغییر دهد: «میتوانی بیشتر توضیح بدهی که چرا اینطور فکر میکنی؟» این سؤال به طرف مقابل میفهماند که شما او را یک انسان میبینید، نه یک حریف.
وقتی کسی احساس کند شنیده میشود و نظرش فقط برای شکست خوردن زیر سؤال نرفته، تنش فروکش میکند و گفتوگو از حالت جنگ خارج میشود. پژوهشها میگویند حتی اگر به توافق نرسید، همین که طرف مقابل حس کند حرفش با علاقه و احترام دنبال شده، خودش یک پیروزی بزرگ است.
پژوهش استنفورد چه میگوید؟
در مقالهای که در Journal of Experimental Social Psychology منتشر شد، پژوهشگران استنفورد بررسی کردند چه چیزی باعث میشود گفتوگو با کسی که دیدگاه مخالف دارد، کمتنشتر پیش برود.
در یکی از آزمایشها، دانشجویانی که با یک سیاست آموزشی مخالف بودند، با افرادی که موافق همان سیاست بودند وارد گفتوگوی آنلاین شدند. تفاوت اصلی اینجا بود که در حالت آزمایشی، طرف مقابل بهجای ارائه استدلال، با یک سؤال توضیحی نشان میداد واقعاً میخواهد دلیل آن نظر را بفهمد. نتیجه این شد که شرکتکنندگان، طرف مقابل را منصفتر و بازتر ارزیابی کردند و خودشان هم برای شنیدن دیدگاه مخالف آمادگی بیشتری نشان دادند.
این اثر فقط به همان گفتوگو محدود نماند؛ نگاه منفی به همه «طرفداران» آن دیدگاه هم کمتر شد. پژوهشگرها میگویند بسیاری از تعارضها به خاطر احساس «واقعی گوش ندادن» تشدید میشود، نه فقط به خاطر خود اختلاف نظر.
در قرار عاشقانه چطور بپرسیم؟
در قرارهای اول، اختلاف سلیقه زود خودش را نشان میدهد؛ از فیلم و سبک زندگی گرفته تا بحثهای جدیتر. اشتباه رایج این است که آدمها سریع وارد فاز «من درست میگویم» میشوند و طرف مقابل را در موضع دفاعی قرار میدهند.
استفاده درست از سؤالی که گفتیم یعنی شما واقعاً میخواهید موضوع را بهتر بفهمید، نه اینکه نقطه ضعف پیدا کنید. وقتی میپرسید «میتوانی بیشتر توضیح بدهی؟» بهتر است بعدش سکوت کنید و بگذارید طرف مقابل حرفش را کامل بزند. وسط حرفش نپرید و جملهاش را تمام نکنید.
بعد از پایان توضیح، با یک جمله کوتاه نشان دهید متوجه شدهاید؛ مثلاً بگویید «پس تجربهای که گفتی برایت تعیینکننده بوده». اگر میخواهید نظر خودتان را بگویید، بعد از شنیدن کامل بیان کنید و لحنتان حالت حکم صادر کردن نداشته باشد. این روش باعث میشود طرف مقابل شما را کسی بداند که به شخصیت و فکر او علاقه دارد، نه کسی که فقط میخواهد برنده بحث باشد.
گوش دادن فعال؛ چرا لحن از کلمه مهمتر است؟
پژوهشی در سال ۲۰۲۰ با مشارکت پژوهشگرانی از اسرائیل و بریتانیا نشان داد «خوب گوش دادن» فقط یک رفتار مودبانه نیست و میتواند روی قضاوتهای فرد مقابل اثر بگذارد. گوش دادن فعال یعنی طرف مقابل واقعاً درگیر گفتوگو باشد، توجه کامل نشان دهد، نشانههای فهمیدن را منتقل کند و با سؤالهای پیگیرانه اما محترمانه، مسیر حرفها را روشنتر سازد.
نتیجه اینکه وقتی کسی چنین توجهی دریافت کند، کمتر در موضع دفاعی میماند، بهتر میتواند درباره دلایل احساسات و دیدگاه خودش فکر کند و احتمال اینکه نسبت به اصلاح یا بازنگری در بعضی برداشتها انعطاف نشان دهد، بیشتر میشود.
منبع: لایفاتک
