چه شرکتی موشک دوش‌پرتاب ضد زره «جاولین» را می‌سازد؟

در فوریه ۲۰۲۲، روسیه به‌عنوان بخشی از «عملیات ویژه» اعلام‌شده توسط ولادیمیر پوتین، تهاجم تمام‌عیاری به اوکراین را آغاز کرد. چهار سال بعد، اکنون مشخص شده که این جنگ دقیقاً مطابق برنامه روسیه پیش نرفت. نه‌تنها روسیه در دستیابی به بسیاری از اهداف نظامی اولیه خود ناکام ماند، بلکه تلفات سنگینی نیز متحمل شد. هرچند مقاومت ارتش اوکراین نقش مهمی در شکست تاکتیکی روسیه داشت، اما این موفقیت بدون وجود موشک ضدتانک FGM-148 Javelin، ساخت آمریکا، که اوکراین علیه نیروهای پیشروی روسیه استفاده کرد، ممکن نبود.

در نگاه اول، FGM-148 Javelin یک موشک هدایت‌شونده ضدتانک ساده با قابلیت شلیک از روی شانه به نظر می‌رسد. اما در واقع، این یک سلاح نظامی بسیار پیشرفته است که نقش بزرگی در وارد کردن ضربات سنگین به روسیه ایفا کرد. تأثیر این موشک به‌حدی بود که به یک نماد فرهنگی مقاومت تبدیل شد و لقب Saint Javelin به معنای «جاولین مقدس» را به خود گرفت.

در روزهای ابتدایی جنگ، موشک‌های جاولین نرخ موفقیت بسیار بالایی در برابر تجهیزات نظامی روسیه داشتند. برآورد می‌شود از میان ۳۰۰ موشک اولیه شلیک‌شده به خودروهای نظامی روسیه، ۲۸۰ مورد به هدف اصابت کرده‌اند. یکی از دلایل اصلی موفقیت جاولین، اندازه کوچک و قابلیت حمل آسان آن بود. با وزنی حدود ۲۲ کیلوگرم، این موشک به‌اندازه‌ای سبک است که به‌راحتی جابه‌جا شود و در نبردهای شهری و سبک جنگ‌های چریکی مورد استفاده قرار گیرد. بدون تردید، این سلاح که توسط Javelin Joint Venture (JJV) تولید می‌شود، یکی از مؤثرترین سلاح‌های میدان نبرد در قرن ۲۱ محسوب می‌شود.

شرکت‌های پشت Javelin Joint Venture

منشأ توسعه موشک جاولین تقریباً به‌اندازه خود این سلاح قابل توجه است. این موشک توسط شرکتی به نام Javelin Joint Venture تولید می‌شود، اما شرکت‌های اصلی پشت این همکاری مشترک، Lockheed Martin و RTX Corporation هستند. این دو شرکت بزرگ دفاعی آمریکا که معمولاً رقبای یکدیگر محسوب می‌شوند، در این پروژه همکاری مشترکی را برای توسعه و تولید جاولین شکل دادند.

داستان توسعه FGM-148 Javelin به دهه ۱۹۷۰ بازمی‌گردد، زمانی که DARPA قصد داشت یک سلاح ضدتانک جدید توسعه دهد تا جایگزین موشک M47 Dragon شود. پس از طی یک فرآیند طولانی اداری، قرارداد توسعه و تولید این موشک به یک همکاری مشترک میان Texas Instruments (بعدها ریتون) و Martin Marietta (بعدها لاکهید مارتین) واگذار شد.

پس از یک دوره توسعه نسبتاً کوتاه، نخستین آزمایش شلیک جاولین در سال ۱۹۹۳ انجام شد؛ تقریباً دو دهه پس از مطرح شدن اولیه این پروژه. تولید انبوه این موشک نیز در سال ۱۹۹۷ آغاز شد. اولین آزمون واقعی میدان نبرد برای جاولین در سال ۲۰۰۳ و در جریان حمله آمریکا به عراق بود؛ اگر چه بعدها نیز در حضور نیروهای آمریکایی در افغانستان مورد استفاده قرار گرفت. همان‌طور که اشاره شد، این موشک در روزهای ابتدایی جنگ روسیه و اوکراین نیز موفقیت قابل توجهی کسب کرد.

تا سال ۲۰۲۶، شرکت Javelin Joint Venture در حال افزایش سرعت تولید نسخه‌های جدید این موشک دوش‌پرتاب ضد زره است و انتظار می‌رود جاولین حداقل تا سال ۲۰۵۰ یکی از عناصر اصلی زرادخانه نظامی آمریکا باقی بماند.