دورکاری دو روز در هفته برای کارکنان دولت؛ چه کسانی مشمول آیین‌نامه جدید می‌شوند؟

آیین‌نامه تازه مدیریت رفت‌وآمد و دورکاری کارکنان دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد. بر اساس این مصوبه، کارمندانی که تمام یا بخشی از وظایفشان قابلیت انجام غیرحضوری دارد، باید حداقل دو روز در هفته دورکار باشند. البته اجرای این قانون به ماهیت شغل، تشخیص مدیر مربوط و ضرورت حضور کارکنان برای ارائه خدمات عمومی بستگی دارد.

محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، تصویب‌نامه جلسه ۲۲ مهر ۱۴۰۵ هیئت وزیران درباره نحوه رفت‌وآمد و دورکاری کارکنان دستگاه‌های اجرایی را ابلاغ کرده است. این آیین‌نامه با هدف کاهش ترافیک، مصرف سوخت و آلودگی هوا، توسعه حمل‌ونقل عمومی، اصلاح الگوی سفرهای کاری و افزایش بهره‌وری کارکنان تدوین شده است.

کدام کارمندان دولت می‌توانند دورکار شوند؟

طبق ماده ۳ آیین‌نامه جدید، دستگاه‌های اجرایی موظف‌اند کارکنانی را که تمام یا بخشی از وظایف آن‌ها امکان انجام غیرحضوری دارد، مطابق مقررات دورکاری، حداقل دو روز در هفته به‌صورت دورکار به کار بگیرند.

تشخیص کارکنان مشمول، تعیین وظایف قابل انجام از راه دور و انتخاب روزهای دورکاری بر عهده مدیر مربوط است. دستگاه‌ها همچنین باید برنامه‌ریزی لازم را انجام دهند تا اجرای این طرح موجب اختلال در خدمات‌رسانی به مردم نشود.

در این مصوبه، ایجاد سازوکارهای امن برای مدیریت و نظارت بر فعالیت کارکنان دورکار نیز مورد تأکید قرار گرفته است. این سازوکارها باید امکان انجام وظایف و ارزیابی عملکرد کارمندان را فراهم کنند.

وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز موظف شده است با همکاری اپراتورهای ارتباطی، دسترسی کارکنان دورکار به شبکه ملی اطلاعات را فراهم کند. با این حال، تأمین امنیت اتصال به سامانه‌های اداری و تعیین سطح دسترسی کارکنان بر عهده دستگاه اجرایی مربوط خواهد بود.

کدام کارکنان لزوماً مشمول دورکاری دو روز در هفته نیستند؟

این آیین‌نامه برای دستگاه‌ها و واحدهای عملیاتی خدمات‌رسان که فعالیت آن‌ها به حضور فیزیکی و ارائه مستقیم و مستمر خدمات به شهروندان نیاز دارد، شرایط متفاوتی در نظر گرفته است.

این واحدها می‌توانند میزان حضور کارکنان و ترتیبات اداری خود را مطابق ضوابط مربوط تعیین کنند. بنابراین، کارمندانی که ماهیت شغلشان مستلزم حضور در محل کار است، لزوماً مشمول دورکاری دو روز در هفته نخواهند بود.

در نهایت، نحوه اجرای مقررات در هر دستگاه با توجه به نوع خدمات، وظایف کارکنان و تشخیص مدیران مربوط تعیین می‌شود.

برنامه دولت برای کاهش استفاده از خودروهای شخصی

بخش دیگری از آیین‌نامه جدید به مدیریت رفت‌وآمد کارکنان و کاهش وابستگی آن‌ها به خودروهای شخصی اختصاص دارد. بر اساس ماده ۲، دستگاه‌های اجرایی باید با رضایت کارکنان، اطلاعاتی مانند محل سکونت، وسیله نقلیه مورد استفاده و امکان دسترسی به حمل‌ونقل عمومی را جمع‌آوری و بررسی کنند.

هدف این است که حداکثر طی سه سال، دست‌کم ۷۰ درصد کارکنان دستگاه‌های اجرایی برای رفت‌وآمد به محل کار از روش‌هایی غیر از استفاده انفرادی از خودروی شخصی بهره ببرند. این روش‌ها شامل موارد زیر است:

• پیاده‌روی
• استفاده از اسکوتر یا دوچرخه
• حمل‌ونقل عمومی
• خودروهای اشتراکی با حداقل سه سرنشین
• سرویس‌های رفت‌وآمد سازمانی
• موتورسیکلت برقی

در مقابل، دستگاه‌های اجرایی باید طی همین بازه سه‌ساله شرایطی فراهم کنند که سهم استفاده از خودروی شخصی برای رفت‌وآمد کارکنان به محل کار، حداکثر ۳۰ درصد باشد.

همچنین دولت دستگاه‌ها را موظف کرده است کارکنانی را که بدون خودروی شخصی در محل کار حاضر می‌شوند، تشویق کنند. فراهم‌کردن زمینه ارائه تسهیلات برای خرید یا استفاده از اسکوتر، دوچرخه، موتورسیکلت برقی و خودروی برقی نیز در این برنامه قرار دارد.

تعیین یک روز در هفته به‌عنوان روز بدون خودروی شخصی

طبق مصوبه هیئت وزیران، هر دستگاه اجرایی باید یک روز در هفته را به‌عنوان روز بدون خودروی شخصی تعیین کند. در این روز، کارکنان باید به استفاده از حمل‌ونقل عمومی و روش‌های جایگزین رفت‌وآمد تشویق شوند.

همچنین در روز تعیین‌شده، پارکینگ دستگاه‌های اجرایی صرفاً برای توقف خودروهای سازمانی قابل استفاده خواهد بود.

در کنار این اقدامات، استانداران و شهرداران موظف شده‌اند در چارچوب قوانین و مقررات، برنامه‌ریزی و نظارت بر طرح‌های ترافیکی، طرح زوج‌وفرد و تعرفه‌های پارک خودرو را دنبال کنند.

جایگزینی خودروهای بنزینی سازمانی با مدل‌های برقی و هیبریدی

بر اساس آیین‌نامه جدید، دستگاه‌های اجرایی باید به‌تدریج خودروهای سازمانی بنزینی را با خودروهای برقی و هیبریدی جایگزین کنند.

خرید خودروهای سواری و وانت ساخت داخل نیز باید با رعایت اولویت خودروهای برقی، هیبریدی، دوگانه‌سوز و در نهایت بنزینی انجام شود.

از سوی دیگر، دستگاه‌های اجرایی موظف‌اند با استفاده از ظرفیت برون‌سپاری، خدمات رفت‌وآمد کارکنان را به شکلی سازمان‌دهی کنند که بیشترین تعداد کارمند بتوانند با کمترین تعداد خودرو از سرویس‌های سازمانی استفاده کنند.

چه کسانی برای استفاده از پارکینگ سازمانی اولویت دارند؟

در آیین‌نامه ابلاغ‌شده، گروه‌های دارای اولویت برای استفاده از پارکینگ دستگاه‌های اجرایی نیز مشخص شده‌اند. این گروه‌ها عبارت‌اند از:

• افراد دارای شرایط خاص، از جمله معلولان و بیماران خاص
• مادران دارای فرزند شیرخوار
• خودروهای سازمانی
• خودروهای برقی
• خودروهای اشتراکی
• کارکنانی که امکان استفاده از وسایل حمل‌ونقل عمومی را ندارند

همچنین پرداخت کمک‌هزینه رفت‌وآمد و ایاب‌وذهاب صرفاً برای کارکنانی امکان‌پذیر خواهد بود که از خودروی شخصی یا سازمانی استفاده نمی‌کنند.

محدودیت سفرهای اداری و برگزاری مجازی دوره‌های آموزشی

آیین‌نامه جدید برای کاهش رفت‌وآمدهای اداری نیز مقرراتی تعیین کرده است. بر این اساس، دوره‌های آموزشی کارکنان که قابلیت برگزاری غیرحضوری دارند، باید به‌صورت مجازی برگزار شوند.

همچنین صدور مجوز مأموریت حضوری برای فعالیت‌هایی که امکان انجام آنلاین آن‌ها وجود دارد، ممنوع شده است. در سایر موارد، صدور حکم مأموریت به تأیید بالاترین مقام دستگاه اجرایی یا فردی که از سوی او اختیار دارد، نیاز خواهد داشت.

نظارت بر اجرای آیین‌نامه دورکاری کارکنان دولت

در پایان این مصوبه، سازمان اداری و استخدامی کشور موظف شده است شاخص‌های لازم برای ارزیابی اجرای مقررات مدیریت رفت‌وآمد کارکنان را تدوین کند.

بر اساس این آیین‌نامه، میزان پایبندی دستگاه‌های اجرایی به الزامات تعیین‌شده باید در ارزیابی سالانه عملکرد آن‌ها لحاظ شود.

در مجموع، دورکاری حداقل دو روز در هفته برای کارکنانی پیش‌بینی شده است که وظایفشان قابلیت انجام غیرحضوری دارد؛ اما این الزام به معنای دورکاری خودکار همه کارمندان دولت نیست. تعیین افراد مشمول و نحوه اجرای طرح، با توجه به ماهیت شغل، نیازهای هر دستگاه و ضرورت استمرار خدمات‌رسانی انجام خواهد شد.