نسل جدیدی از استارتاپهای نوآور در حوزه دفاعی، با شرکتهای بزرگ و قدیمی این صنعت وارد رقابت شدیدی شدهاند و بهتدریج جایگاه خود را تثبیت میکنند. غولهایی مانند لاکهید مارتین، بوئینگ، تالس و بیاِیاِی سیستمز که سالها بر صنعت دفاعی غرب سلطه داشتهاند، اکنون با شرکتهای نوپایی روبرو هستند که تنها چند سال از تأسیسشان میگذرد، اما موفق به کسب قراردادهای مهمی از وزارتخانههای دفاعی شدهاند و گاهی بازیگران قدیمی را کنار میزنند.
نمونه بارز این تحول، قرارداد ۱۰ ساله اخیر ارتش آمریکا با شرکت فناوری دفاعی آمریکایی Anduril است که ارزش آن تا سقف ۲۰ میلیارد دلار تخمین زده میشود و شامل تأمین سختافزار، نرمافزار و زیرساخت میشود. در آلمان نیز، دولت قراردادی چند میلیارد یورویی برای تأمین پهپاد با شرکتهای Stark (تأسیس ۲۰۲۴) و Helsing (تأسیس ۲۰۲۱) منعقد کرده است.
این رقابت در شرایطی تشدید شده است که اروپا و آمریکا در واکنش به تهدیدات فزاینده روسیه و تحولات خاورمیانه، در حال تقویت سریع توان دفاعی خود هستند. این امر چالشی جدید برای پیمانکاران نظامی سنتی ایجاد کرده است که همین حالا نیز با مشکل افزایش ظرفیت تولید دست و پنجه نرم میکنند.
مدیرعامل Rheinmetall، آرمین پاپرگر، ماه گذشته صنعت پهپادی اوکراین را به “بازی با لگو” تشبیه کرد. با این حال، کشورهای منطقه خلیج فارس که به دنبال مقابله با حملات پهپادی ایران هستند، در حال مذاکره برای خرید سامانههای اوکراینی هستند که ارزانتر و در دفع تهدیدات پهپادی مؤثرتر تلقی میشوند.
پیر وندیه، مدیر ارشد بخش تحول ناتو، دو سناریوی محتمل را پیشبینی میکند: یا استارتاپها در شرکتهای بزرگ ادغام شده و فرآیند تغییر را تسریع میبخشند، یا این رقابت به حدی شدید میشود که تازهواردها بتوانند غولهای قدیمی را از میدان به در کنند. او این دوره را “داروینی” توصیف کرده و معتقد است هنوز برای پیشبینی نهایی زود است.
وندیه همچنین اشاره کرد که شرکتهای آمریکایی نسبت به رقبای اروپایی، فشار بیشتری را تحمل میکنند؛ زیرا سرمایهگذاری خطرپذیر در اروپا کمتر است و برخی دولتها نیز تمایلی به ریسک کردن روی شرکتهای جدید ندارند. به عنوان مثال، استارتاپ فرانسوی Dark که در حوزه فضایی-دفاعی فعال بود، سال گذشته به دلیل کمبود حمایت دولتی تعطیل شد. او تفاوت اصلی را در “تمایل به ریسک” کمتر در اروپا نسبت به ایالات متحده دانست.
**همکاری با خودروسازان برای افزایش تولید:**
چهار سال پس از آغاز جنگ اوکراین، پیمانکاران نظامی همچنان در تولید انبوه سلاح با چالش مواجه هستند؛ مشکلی که در کشورهای عضو ناتو از جمله فرانسه و آمریکا نیز دیده میشود. همزمان با درگیری آمریکا در جنگ با ایران، پنتاگون اقداماتی را برای افزایش تولید با پیمانکاران نظامی آغاز کرده است.
وندیه معتقد است ساختار صنعت دفاعی کنونی هنوز تحت تأثیر ذهنیت دوران پس از جنگ سرد قرار دارد؛ این صنعت قادر به توسعه محصولات نوآورانه است، اما در تولید انبوه با مشکل مواجه است. او بر لزوم “اتصال مجدد” صنایع غیرنظامی و نظامی تأکید کرد، روندی که در طول تاریخ سابقه داشته است.
به عنوان مثال، وندیه به تانک شرمن در جنگ جهانی دوم اشاره کرد که شاید از نظر فنی بینقص نبود، اما به دلیل قابلیت تولید انبوه توسط خودروسازان آمریکایی مانند فورد و کرایسلر، بسیار مؤثر واقع شد. درس آموخته این است که: “سیستمی که کمی کمتر بینقص است اما در تعداد بالا تولید میشود، میتواند ارزش نظامی بیشتری نسبت به سیستمی عالی اما غیرقابل تولید در مقیاس انبوه داشته باشد.”
برخی کشورهای ناتو اکنون به همکاری میان بخشهای غیرنظامی و دفاعی روی آوردهاند. خودروساز فرانسوی Renault در حال بررسی تولید پهپادهای نظامی است و شرکت آلمانی Volkswagen نیز گزارش شده که در حال مذاکره با شرکت اسرائیلی Rafael برای تولید کامیونهای سنگین جهت حمل تجهیزات سامانههای موشکی است.
