موتور توربوفن ساخت ترکیه با ۴۲ هزار پوند نیروی رانش، گامی بلند برای استقلال صنایع هوایی و جایگزینی جنگنده ملی کاآن محسوب میشود.
ترکیه از یک پیشرانه جت تازهنفس رونمایی کرده که توان تولید رانشی در سطح موتورهای جنگندههای نسل پنجم را داراست. این موتور توربوفن با نام «گوچخان» (Güçhan) در نمایشگاه SAHA ۲۰۲۶ استانبول معرفی شد و بخشی از استراتژی آنکارا برای قطع وابستگی به کشورهای خارجی در حوزه محرکههای نظامی پرقدرت به شمار میرود.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، موتور گوچخان قادر به تولید ۴۲ هزار پوند نیروی رانش است. این موتور از نسبت بایپس حدود ۰.۶۸ به یک بهره میبرد و ظرفیت عبور جریان هوای آن برای کاربریهای نظامی با عملکرد بالا طراحی شده است. این ویژگیها، آن را در رده عملکردی موتورهای بهکاررفته در هواپیماهای جنگنده نسل پنجم قرار میدهد.
این موتور جدید ترکی در دسته توربوفنهای کمبایپس مجهز به پسسوز قرار میگیرد؛ همان کلاس از موتورهایی که معمولاً در جنگندههای امروزی استفاده میشوند. این دسته از محرکهها برای شتابگیری بسیار سریع، پرواز پایدار مافوق صوت و مانورپذیری شدید در نبردهای هوایی بهینه شدهاند.
پیشبینی میشود این موتور در آینده نیروی محرکه نسخههای بعدی جنگنده رادارگریز «کاآن» (KAAN) را تأمین کند. ترکیه همچنین در حال توسعه چندین پهپاد رزمی پیشرفته است که احتمالاً در آینده از موتورهای بومی پرقدرت بهرهمند خواهند شد.
در صورت موفقیت این پروژه و رسیدن به تولید انبوه، گوچخان میتواند استقلال عملیاتی بیشتری برای ترکیه به ارمغان آورد و زمینه را برای صادرات جنگندهها و سامانههای هوایی بدون نیاز به کسب مجوز از کشورهای خارجی فراهم سازد.
نیروی رانش ۴۲ هزار پوندی اعلامشده برای این موتور، تنها اندکی از موتور F۱۳۵ جنگنده F-۳۵ با رانش ۴۳ هزار پوند پایینتر است و حتی از برخی نسخههای موتور F۱۱۰-GE-۱۲۹ که در F-۲۲ استفاده میشوند و معمولاً بین ۲۹ تا ۳۲ هزار پوند رانش دارند، فراتر میرود. قطر این موتور نیز ۴۶.۵ اینچ اعلام شده که بسیار نزدیک به قطر ۴۶ اینچی موتورهای F۱۳۵ مورد استفاده در خانواده F-۳۵ است.
توسعه یک موتور توربوفن نظامی پرقدرت، مستلزم حل چالشهای پیچیدهای در زمینه مقاومت حرارتی، بازدهی جریان هوا، متالورژی و دوام طولانیمدت است. یکی از نکات قابل توجه پس از رونمایی این موتور، اعلام تولید چند نمونه اولیه بود؛ موضوعی که نشان میدهد پروژه از فاز مفهومی عبور کرده و وارد مرحله توسعه و آزمایش شده است.
آزمونهای زمینی نقش مهمی در تعیین میزان قابلیت اطمینان عملیاتی موتور ایفا خواهند کرد؛ نتیجه این آزمایشها مشخص خواهد کرد که آیا این محرکه میتواند به سطح موتورهای پیشرفته غربی و روسی برسد یا خیر.
موتورهای جنگنده مدرن در شرایط بس دشواری فعالیت میکنند و بخش توربین آنها در معرض دماهایی قرار دارد که میتواند فلزات معمولی را تضعیف کند. به همین علت، برنامههای پیشرفته هوافضا از روشهای تولید ویژه و مواد مقاوم در برابر حرارت استفاده میکنند.
علاوه بر تولید رانش بالا، موتورهای جنگندههای امروزی باید عملکرد پایدار پسسوز، هزینه نگهداری پایین، مصرف سوخت بهینه و سازگاری با طراحیهای رادارگریز را نیز ارائه دهند؛ رسیدن همزمان به تمام این اهداف نیازمند سالها آزمون و بهینهسازی است.
