مدارس غیرانتفاعی ویژه پایتخت با شهریههای ۹۰ تا ۲۵۰ میلیون تومانی، نهتنها تمکن مالی، بلکه اصالت خانوادگی و گزینش عقیدتی را شرط ورود میدانند و به بازتولید ساختار قدرت کمک میکنند.
مدارس خاص تهران سالهاست که دیگر تنها محل آموزش نیستند؛ بسیاری از منتقدان آنها را بخشی از سازوکار بازتولید طبقهای مشخص میدانند که با خانوادههای شناختهشده، حلقههای مذهبی، مدیران آینده و شبکههای قدرت پیوند خورده است. گزارشی که رویداد۲۴ با بررسی چند مدرسه غیرانتفاعی شناختهشده در پایتخت تهیه کرده، از شهریههای دهها تا صدها میلیون تومانی، گزینشهای خانوادگی و عقیدتی و نقش این مدارس در شکلگیری فرصتهای نابرابر آموزشی پرده برداشته است؛ مدارسی که برای ورود به آنها، تمکن مالی شرط لازم است، اما همیشه کافی نیست.
علی اصغر کرباسچیان، بنیانگذار مدارس علوی، روزبه و نیکان، سالها پیش درباره فلسفه گزینش این مدارس گفته بود: «هدف مدرسه، کارکردن روی خانوادههای اصیل است… اصول گزینشی خود را در مورد خانوادههای اصیل و دانشآموزان مستعد حفظ کنید. هوش دانشآموزان باید براساس دقیقترین تستها سنجیده شود و اصالت خانواده باید از راه گفتوگو با والدین و معرفها معلوم گردد.» این نگاه که در آن «اصالت خانوادگی» و «گزینش عقیدتی» شرط ورود به مدارس برتر است، به تدریج در جمهوری اسلامی به مرگ عدالت آموزشی انجامید و امروز شاهدیم که مدارس غیرانتفاعی پایتخت به سه دسته تقسیم میشوند: غیرانتفاعی معمولی، غیرانتفاعیهای گرانقیمت با خدمات لوکس، و غیرانتفاعی «آقازادهها» که پاشنه درِ آنها روی ریشهدار بودن خانواده در محافل مذهبی و سیستم قدرت میچرخد.
بر اساس گزارش رویداد۲۴ و بررسیهای میدانی، برخی از این مدارس برای دوره ابتدایی شهریههایی بین ۹۰ تا ۲۵۰ میلیون تومان دریافت میکنند. مجتمع آموزشی مفید که در وبسایت خود «تربیت شهروند مطلوب جهانی» را با تعریف «انسانهای مومن و متعهد به آرمانهای نظام جمهوری اسلامی ایران» دنبال میکند، برای دبستان حدود ۲۵۰ میلیون تومان شهریه دارد. در راس شهدای این مدرسه، نام مصباحالهدی باقری کنی، داماد رهبری، دیده میشود که ظاهراً در مقطعی از تحصیل خود، مدرسه تحت مدیریت آیتالله موسویاردبیلی را بر مدرسه عموی خود ترجیح داده است. مدرسه مهر هشتم، متعلق به الیاس قالیباف، برای دبستان حدود ۲۰۰ میلیون تومان شهریه دریافت میکند و شعار «یادگیری برای زندگی معنوی» را با اهداف تربیتی خود پیوند داده است. مدرسه امام صادق، متعلق به آیتالله مهدوی کنی، که در ادبیات سیاسی ایران به شبکه تربیت نخبگان دینی و مدیریتی شهرت دارد، برای دبستان ۱۳۰ میلیون تومان شهریه تعیین کرده است و در برنامههای فوقبرنامه خود، فعالیتهایی مانند درست کردن مقلوبه در حمایت از مردم غزه را برای کودکان دبستانی اجرا میکند.
مدارس علوی، روزبه و نیکان که میراث نگاه گزینشی کرباسچیان هستند، شهریههایی به ترتیب حدود ۲۰۰، ۱۷۰ و ۹۰ میلیون تومان برای پایه اول ابتدایی دارند. مؤسسه تزکیه نیز که در خیابان سعادتآباد تهران فعالیت میکند، با تاریخچهای که به دهه ۱۳۵۰ بازمیگردد و نام چهرههایی مانند مرتضی میرباقری و مصطفی میرباقری در آن دیده میشود، برای دبستان ۱۷۰ میلیون تومان شهریه طلب کرده است. جالب آنکه این مدرسه در وبسایت خود از اجرای طرحی به نام «اتاق جنگ ۰۴» با فعالیتهایی همچون «برپایی هیات، تولید کلیپهای تبیینی با محوریت سوره فتح و قلهسازی، گفتوگو درباره مفاهیم فتح، بصیرت، و جهاد تبیین» خبر داده است.
نکتهای که در این میان نباید نادیده گرفت، این است که مسئله فقط شهریه نیست؛ مسئله فرصت است. مدارس غیرانتفاعی اسلامی یا آنهایی که متعلق به چهرههای سیاسی هستند، در مقایسه با برخی غیرانتفاعیهای دیگر، نه شهریه نجومی دارد و نه خدمات لوکس، اما نقطه مشترک آنها، تمرکز بر کادرسازی سیاسی و حفظ حلقه دانشآموزان و خانواده آنها در درون قدرت است. این رویه در نهایت با همدستی مافیای کنکور، به بیعدالتی آموزشی دامن زده است؛ چراکه نگاهی به فهرست نفرات برتر کنکور هر سال نشان میدهد که اکثریت قاطع آنان فارغالتحصیل همین مدارس خاص و متعلق به دهکهای بالای اقتصادی و اجتماعیاند. آخرین آمار وزارت آموزش و پرورش نیز از عدم ثبتنام ۶۶ درصد دانشآموزان دبستانی شهرستان محروم ورامین خبر داده است؛ آماری که بیش از یک خبر، نشان از فاجعهای در حکمرانی آموزشی دارد.
