حسینعلی حاجیدلیگانی و غلامرضا مرحبا، دو نماینده مجلس، با انتقاد شدید از لایحه الحاق ایران به کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر، آن را تهدیدی برای کاهش سهم ایران از این پهنه آبی دانستند و خواستار شفافسازی درباره جزئیات آن شدند.
ارسال دوباره لایحه الحاق ایران به کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر به مجلس، موج تازهای از انتقادها را در میان برخی نمایندگان و چهرههای سیاسی به دنبال داشته است. مخالفان این کنوانسیون میگویند نگرانی اصلی آنها، کاهش سهم ایران از دریای خزر، ابهام در خطوط مبدأ، روشن نبودن وضعیت بستر و زیربستر دریا و نبود تضمین کافی برای حفظ منافع ملی است. حسینعلی حاجیدلیگانی این کنوانسیون را «ذلتبار» میداند و غلامرضا مرحبا نیز تأکید میکند مردم حق دارند بدانند سهم واقعی ایران از خزر چقدر است و چه اتفاقی برای این پهنه استراتژیک در حال رخ دادن است.
دریای خزر بخشی از یک پرونده تاریخی، ژئوپلیتیکی و حقوقی پیچیده است که از زمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ وارد مرحله تازهای شده است. پیش از آن، خزر عملاً میان ایران و شوروی تعریف میشد، اما پس از فروپاشی شوروی، پنج کشور ایران، روسیه، قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان در کنار این دریا قرار گرفتند و مسئله تقسیم حقوق، منابع، کشتیرانی، امنیت و بهرهبرداری از بستر دریا پیچیدهتر شد. پس از سالها مذاکره، سران پنج کشور ساحلی در مرداد ۱۳۹۷ در شهر آکتائوی قزاقستان کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر را امضا کردند و حسن روحانی، رئیسجمهور وقت ایران، نیز به نمایندگی از ایران پای این سند را امضا کرد.
حاجیدلیگانی در گفتوگو با رویداد۲۴ از احیای دوباره کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر بهشدت انتقاد کرده و آن را توافقی «ذلتبار» توصیف کرده است که در ۲۱ مرداد ۱۳۹۷ توسط روحانی در قزاقستان امضا شده و جزئیات آن توسط ظریف و تیم وزارت امور خارجه دنبال شده است. او زمان امضای این کنوانسیون را نیز محل انتقاد میداند و میگوید این سند زمانی امضا شد که آمریکا از برجام خارج شده بود و امضاکنندگان تصور میکردند با این کنوانسیون میتوانند امتیازی به دست بیاورند، اما نتیجه چنین روندی، به ادعای او، کاهش سهم ایران از خزر از ۲۵ درصد به ۳.۵ تا ۵ درصد خواهد بود. او همچنین میگوید این کنوانسیون در همان سالها برای تصویب به مجلس آمد، اما به دلیل ایراداتی که به آن وارد شد، به دولت بازگردانده شد و دولت در سالهای بعد اقدام مؤثری برای رفع کاستیهای این سند انجام نداد.
غلامرضا مرحبا، نماینده آستارا در مجلس یازدهم، نیز از منتقدان امضای کنوانسیون خزر در دولت روحانی است و میگوید در قزاقستان دولت وقت تفاهمی درباره کنوانسیون خزر انجام داد، اما جزئیات و اخبار مربوط به آن بعدها آشکار شد و قولهایی که درباره اضافه شدن پیوستهایی برای تأمین منافع ایران داده شده بود، عملی نشد. او تأکید میکند که مردم حق دارند بدانند سهم واقعی ایران از خزر چقدر است و به نظر میرسد سهم ایران کمتر از کشورهای دیگر باشد و گویا کمتر از ۱۳ درصد به ایران میرسد. مرحبا همچنین به نقش محمدجواد ظریف در زمان امضای تفاهم آکتائو اشاره میکند و میگوید ایران در آن زمان به شرط اضافه شدن پیوستهایی برای تأمین منافع کشور، این طرح را امضا کرد، اما این پیوستها به نتیجه نرسید و از ظریف میخواهد که توضیح دهد چه اتفاقی افتاده است.
