دادگاه جنایی دمشق، این روحانی بلندپایه نزدیک به بشار اسد را به دلیل مشارکت در قتل، سوءاستفاده از مقام و فراهمکردن پوشش دینی برای حملات نظامی، به حبس ابد و مصادره اموال محکوم کرد.
احمد بدرالدین حسون، مفتی اعظم سابق سوریه و یکی از بانفوذترین چهرههای مذهبی نزدیک به بشار اسد، روز دوشنبه توسط شعبه چهارم دادگاه جنایی دمشق به حبس ابد محکوم شد. بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی سوریه (سانا)، اتهامات او شامل تحریک به جنگ داخلی و درگیری فرقهای، مشارکت در قتل، سوءاستفاده از جایگاه رسمی و نقش داشتن در جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی است. دادگاه همچنین دستور مصادره اموال منقول و غیرمنقول او را به نفع خزانه عمومی صادر کرده است.
حسون که از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۱ بالاترین مقام رسمی مذهبی اسلامی در سوریه بود، در دوران جنگ داخلی بارها در کنار بشار اسد دیده شد و از حامیان سرسخت حکومت او محسوب میشد. قاضی فخرالدین العریان، رئیس دادگاه، اعلام کرد که نهاد رسمی مذهبی و بهویژه دارالافتاء در دوران حکومت پیشین برای فراهمکردن «پوشش دینی» برای عملیات نظامی و امنیتی و توجیه آنها در برابر افکار عمومی مورد استفاده قرار میگرفت. از جمله موارد استناد دادگاه، موضع این نهاد در قبال استفاده از «بمبهای بشکهای» در مناطق مسکونی بوده که با قواعد حقوق بینالمللی بشردوستانه مغایرت داشته است. حسون در میان مخالفان با لقب «مفتی بمبهای بشکهای» نیز شناخته میشد.
طبق حکم دادگاه، حسون بابت تحریک به جنگ داخلی و درگیری طایفهای به حبس ابد محکوم شده است. در کنار آن، برای تحریک به قتل عمد ۲۰ سال حبس، برای مشارکت اصلی در قتل عمد ۱۰ سال، برای سوءاستفاده از مقام سه سال و برای تحریک تنشهای فرقهای و نژادی شش ماه حبس تعیین شده است. با ادغام مجازاتها، شدیدترین مجازات، یعنی حبس ابد، اجرا خواهد شد. دادگاه همچنین او را از حقوق مدنی محروم و بابت سوءاستفاده از مقام به پرداخت جریمهای معادل سه برابر مبلغی که دریافت کرده، یعنی ۱۹۵ هزار دلار، محکوم کرده است. حسون همچنین از بهرهمندی از عفو عمومی یا خصوصی، آزادی مشروط و تعلیق مجازات محروم شده است.
حسون یکی از شناختهشدهترین چهرههای مذهبی نزدیک به بشار اسد به شمار میرفت و دهمین چهره مرتبط با حکومت پیشین سوریه است که پس از سقوط اسد در دادگاههای دولت جدید محکوم میشود. او در نوامبر ۲۰۲۱ با صدور فرمانی از سوی بشار اسد از مقام خود برکنار شد و بخش مهمی از اختیارات دارالافتاء به «شورای علمی فقهی» وابسته به وزارت اوقاف منتقل شد.
پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴، حسون برای مدتی آزاد بود و حتی تصاویری از حضور او در حلب منتشر شد که واکنش مخالفان را برانگیخت. او در اواخر مارس ۲۰۲۵ در فرودگاه بینالمللی دمشق، هنگام تلاش برای خروج از سوریه و بر اساس حکم بازداشت دادستانی، دستگیر شد. محاکمه او از ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ در شعبه چهارم دادگاه جنایی دمشق آغاز شد و پس از شش جلسه به صدور حکم انجامید.
این محکومیت بخشی از روند گستردهتر «عدالت انتقالی» در سوریه است که هدف آن رسیدگی قضایی به اتهامات مقامها، فرماندهان و دیگر چهرههای مرتبط با حکومت پیشین عنوان شده است. شعبه چهارم دادگاه جنایی دمشق در ۱۸ اوت ۲۰۲۶ وسیم اسد را به اعدام محکوم کرده بود و یک هفته پیش از آن نیز عاطف نجیب بهصورت حضوری و بشار اسد، ماهر اسد و پنج متهم فراری دیگر بهصورت غیابی به اعدام محکوم شده بودند. با این حال، حکم حسون از این جهت متفاوت است که او یک فرمانده نظامی یا مقام امنیتی نبود، بلکه یک روحانی بلندپایه و صاحب منصب رسمی بود که پرونده او میتواند به نمونهای مهم از نحوه برخورد دستگاه قضایی با نقش چهرههای مذهبی در مشروعیتبخشی به خشونتهای دوران جنگ تبدیل شود.
در عین حال، برخی سازمانهای حقوق بشری درباره سرعت رسیدگی به پروندهها و ضرورت تضمین استقلال دادگاهها و حقوق متهمان ابراز نگرانی کردهاند، در حالی که شماری از قربانیان و خانوادههای آسیبدیدگان جنگ سوریه خواستار تسریع روند پاسخگو کردن مقامهای حکومت پیشین هستند.
