۵ متحد نظامی آمریکا که از قدرتمندترین نیروهای هوایی جهان برخوردارند

ایالات متحده از نظر قدرت هوایی فاصله چشمگیری با متحدان خود دارد و هیچ‌یک از کشورهای هم‌پیمانش در حال حاضر توان رقابت مستقیم با نیروی هوایی آمریکا را ندارند. در میان رقبای جهانی، چین تنها کشوری است که با توسعه نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق (PLAAF) در تلاش است به چنین سطحی از توانمندی برسد؛ اما پکن متحد واشنگتن محسوب نمی‌شود و در این فهرست جایی ندارد. هند نیز با وجود همکاری‌های گسترده دفاعی با آمریکا، بیشتر یک شریک راهبردی است تا متحد رسمی این کشور.

روسیه هم با وجود برخورداری از ناوگان هوایی بزرگ، با چالش‌هایی در زمینه نوسازی روبه‌رو است. بخش قابل‌توجهی از جنگنده‌های تاکتیکی این کشور، از جمله Su-25، Su-24، Su-27 و MiG-29، به نسل‌های قدیمی‌تر تعلق دارند و در میدان نبرد مدرن با محدودیت‌هایی مواجه‌اند.

تفاوت ظرفیت تولید جنگنده‌ها نیز تصویر روشن‌تری از وضعیت قدرت هوایی کشورها ارائه می‌دهد. آمریکا و چین هرکدام سالانه حدود ۲۰۰ جنگنده تولید می‌کنند؛ البته بخشی از تولیدات آمریکا به کشورهای دیگر صادر می‌شود. در مقابل، تولید سالانه روسیه حدود ۲۰ تا ۴۰ فروند و تولید فرانسه نزدیک به ۲۵ فروند برآورد می‌شود.

با در نظر گرفتن این شرایط، پنج کشور متحد ایالات متحده که از نیروهای هوایی قدرتمندی برخوردارند، عبارت‌اند از بریتانیا، آلمان، کره جنوبی، اسرائیل و ژاپن.

۵. نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا؛ حدود ۱۴۷ جنگنده

با وجود کاهش نسبی توان نیروی هوایی و دریایی بریتانیا در مقایسه با دوران اوج گذشته، این کشور همچنان یکی از مهم‌ترین متحدان نظامی آمریکا به شمار می‌رود. خرید جنگنده‌های پنهان‌کار F-35 Lightning II از شرکت لاکهید مارتین و سابقه همکاری نزدیک لندن و واشنگتن، از عوامل اصلی قرار گرفتن بریتانیا در این فهرست هستند.

بریتانیا همچنین یکی از شرکای کلیدی برنامه GCAP یا Tempest است؛ پروژه‌ای مشترک برای توسعه جنگنده نسل ششم که قرار است قابلیت‌های هوایی این کشور را در دهه‌های آینده تقویت کند. شرکت‌های بریتانیایی مانند BAE Systems، رولزرویس و مارتین‌بیکر نیز در طراحی، ساخت و پشتیبانی از جنگنده‌های مورد استفاده کشورهای مختلف، به‌جز روسیه و چین، نقش دارند.

بر اساس آمار مطرح‌شده، بریتانیا در مجموع ۱۳۷ فروند Eurofighter Typhoon در اختیار دارد که حدود ۱۱۰ فروند از آن‌ها عملیاتی هستند. بیشتر جنگنده‌های قدیمی‌تر نسخه Tranche 1 بازنشسته شده‌اند و تنها چهار فروند از این نسخه در پایگاه RAF Mount Pleasant در جزایر فالکلند مستقر هستند.

این کشور همچنین آخرین محموله از سفارش اولیه ۴۸ فروندی F-35B را دریافت کرده و در مجموع ۴۷ فروند از این جنگنده را در اختیار دارد. بریتانیا در حال بررسی سفارش جدیدی برای خرید F-35B است که می‌تواند جایگزینی برای یک فروند جنگنده ازدست‌رفته نیز باشد.

جنگنده‌های F-35B به‌صورت مشترک در اختیار نیروی هوایی و نیروی دریایی بریتانیا قرار می‌گیرند. در کنار آن‌ها، نیروی هوایی این کشور قصد دارد ۱۲ فروند F-35A نیز خریداری کند. اگرچه برنامه کلی بریتانیا از دستیابی به ۱۳۸ فروند F-35 حکایت دارد، هنوز مشخص نیست که تمام این تعداد در نهایت خریداری خواهد شد یا دولت این کشور در آینده سفارش خود را کاهش می‌دهد.

پروژه Tempest نیز قرار است از سال ۲۰۳۵ وارد خدمت شود و به‌تدریج جای جنگنده‌های Eurofighter Typhoon را بگیرد.

۴. نیروی هوایی آلمان؛ حدود ۲۲۵ جنگنده با احتساب Tornado

آلمان در حال بازسازی و تقویت توان نظامی خود است. وخامت شرایط امنیتی اروپا باعث شده برلین برنامه‌های گسترده‌تری برای نوسازی نیروهای مسلح، به‌ویژه نیروی هوایی، در دستور کار قرار دهد.

ناوگان فعلی آلمان شامل ۸۴ فروند جنگنده قدیمی Panavia Tornado و ۱۴۱ فروند Eurofighter Typhoon است. این کشور برای جایگزینی بخشی از هواپیماهای قدیمی و افزایش توان رزمی خود، سفارش ۵۸ فروند یوروفایتر جدید از نسخه‌های Tranche 4 و Tranche 5 و همچنین ۳۵ فروند F-35A را ثبت کرده است. احتمال افزایش این سفارش‌ها نیز وجود دارد.

جنگنده‌های F-35A قرار است بخشی از مأموریت‌های ناوگان Tornado را بر عهده بگیرند. آلمان در حوزه پهپادهای رزمی نیز تغییر رویکرد قابل‌توجهی داشته است. این کشور که در دهه ۲۰۱۰ با استفاده از چنین سامانه‌هایی مخالفت می‌کرد، اکنون ضرورت به‌کارگیری آن‌ها را پذیرفته و برنامه‌ای برای استفاده از ۴۰۰ پهپاد پیشرفته تا سال ۲۰۲۹ دارد.

آلمان در کنار فرانسه و اسپانیا، از اعضای اصلی برنامه FCAS برای توسعه جنگنده نسل ششم محسوب می‌شود. با این حال، اختلاف میان شرکت ایرباس آلمان و شرکت داسو فرانسه، آینده این پروژه را با ابهام روبه‌رو کرده است. قرار است درباره مسیر ادامه برنامه در سال ۲۰۲۶ تصمیم‌گیری شود.

اگر پروژه FCAS به نتیجه نرسد، احتمال دارد آلمان همکاری با سوئد را دنبال کند یا به برنامه رقیب، یعنی GCAP/Tempest، بپیوندد. این کشور برای جایگزینی جنگنده‌های یوروفایتر خود در دهه ۲۰۴۰ به یک هواپیمای رزمی نسل جدید نیاز خواهد داشت.

۳. نیروی هوایی جمهوری کره جنوبی؛ حدود ۲۷۲ جنگنده، بدون احتساب F-5 و KA-50

نیروی هوایی جمهوری کره جنوبی که با نام ROKAF شناخته می‌شود، یکی از قدرتمندترین نیروهای هوایی در میان متحدان آمریکا است. این کشور در سال ۲۰۲۴ آخرین جنگنده‌های قدیمی McDonnell Douglas F-4 Phantom II را بازنشسته کرد؛ هرچند همچنان ۶۱ فروند جنگنده سبک Northrop F-5 Tiger II در ناوگان آن باقی مانده است.

ترکیب جنگنده‌های خط مقدم کره جنوبی از نظر تنوع و توان رزمی قابل‌توجه است. این کشور ۵۹ فروند F-15K Slam Eagle ساخت بوئینگ، تعداد ۱۱۸ فروند F-16 Fighting Falcon و ۴۰ فروند F-35A ساخت لاکهید مارتین را در اختیار دارد. همچنین در این فهرست به ۶۰ فروند جنگنده سبک چندمنظوره KA-50 Eagle اشاره شده است.

کره جنوبی برنامه خرید ۶۰ فروند F-35A را دنبال می‌کند که طبق اطلاعات ارائه‌شده، ۲۰ فروند از این سفارش هنوز باقی مانده است. در کنار خرید جنگنده‌های خارجی، سئول سرمایه‌گذاری قابل‌توجهی روی توسعه فناوری‌های بومی انجام می‌دهد.

یکی از مهم‌ترین پروژه‌های این کشور، جنگنده KF-21 Boramae است؛ هواپیمایی با طراحی بومی که از برخی ویژگی‌های پنهان‌کاری بهره می‌برد. این جنگنده به‌تازگی وارد مرحله تولید انبوه شده و کره جنوبی برای صادرات آن نیز برنامه‌های بلندمدتی دارد.

هدف این کشور آن است که با ارتقاهای مرحله‌ای در نسخه‌های آینده، توانمندی‌های KF-21 را افزایش دهد و آن را به سطحی برساند که در نهایت بتوان از آن به‌عنوان جنگنده‌ای در رده نسل پنجم یاد کرد.

در میان کشورهای دیگری که می‌توانستند در این فهرست قرار بگیرند، فرانسه جایگاه مهمی دارد. نیروی هوایی این کشور از جنگنده‌های Dassault Mirage 2000 و Rafale استفاده می‌کند و رافال‌ها به‌تدریج جایگزین میراژها می‌شوند. ایتالیا نیز از نیروی هوایی قابل‌توجهی برخوردار است و می‌توانست یکی از گزینه‌های این رتبه‌بندی باشد.

لهستان، رومانی و حتی اوکراین نیز در حال تجربه تغییرات مهمی در توان هوایی خود هستند؛ با این حال، اندازه ناوگان آن‌ها هنوز به سطح کشورهای حاضر در این فهرست نرسیده است.

ترکیه نیز یکی دیگر از اعضای مهم ناتو است که برنامه توسعه جنگنده بومی KAAN را دنبال می‌کند و در کنار خرید جنگنده‌های بیشتر F-16، برای تهیه Eurofighter Typhoonهای بریتانیایی نیز اقدام کرده است. با وجود این تلاش‌ها، آمریکا ترکیه را از برنامه توسعه و خرید F-35 کنار گذاشته است.

۲. نیروی هوایی اسرائیل؛ حدود ۲۸۷ جنگنده

اسرائیل با جمعیتی نزدیک به ۱۰ میلیون نفر، یکی از توانمندترین نیروهای هوایی جهان را در اختیار دارد. بخشی از این توانمندی به پشتیبانی مالی گسترده آمریکا و دسترسی به تجهیزات پیشرفته نظامی بازمی‌گردد. این کشور همچنین سفارش جنگنده‌های F-15EX را ثبت کرده است.

قدرت نیروی هوایی اسرائیل تنها به تجهیزات پیشرفته محدود نمی‌شود؛ تجربه عملیاتی آن در درگیری‌های واقعی نیز یکی از عوامل مهم در ارزیابی توان رزمی این نیرو به شمار می‌رود.

یکی از امتیازهای ویژه اسرائیل، امکان اعمال تغییرات اختصاصی روی جنگنده F-35 است. آمریکا به این کشور اجازه داده برخی از تسلیحات بومی خود را با این هواپیما یکپارچه کند؛ امتیازی که واشنگتن معمولاً درباره فناوری‌های حساس نظامی با محدودیت‌های زیادی به آن نگاه می‌کند.

اسرائیل اخیراً آخرین محموله از سفارش اولیه ۴۸ فروندی F-35A را دریافت کرده است. این هواپیماها در نسخه اختصاصی F-35I به خدمت گرفته می‌شوند. اسرائیل همچنین ۲۷ فروند دیگر از این جنگنده سفارش داده و در صورت تکمیل تحویل‌ها، تعداد ناوگان F-35 آن به ۷۵ فروند خواهد رسید.

بر اساس توضیحات وب‌سایت F-35.com، اسرائیل نخستین مشتری بین‌المللی بود که از طریق سازوکار فروش نظامی خارجی دولت آمریکا، موسوم به FMS، جنگنده F-35 را انتخاب کرد. توافق مربوط به این خرید در اکتبر ۲۰۱۰ امضا شد.

در کنار جنگنده‌های پنهان‌کار، اسرائیل حدود ۱۷۳ فروند F-16 Fighting Falcon و ۶۶ فروند F-15 Eagle نیز در اختیار دارد. هرکدام از این هواپیماها نقش متفاوتی در ساختار رزمی این کشور ایفا می‌کنند.

F-35 به اسرائیل امکان می‌دهد با اتکا به فناوری پنهان‌کاری به سامانه‌های دفاعی دشمن نزدیک شود و اطلاعات گسترده‌تری از محیط عملیاتی به دست آورد. F-16 نیز به‌عنوان جنگنده‌ای چندمنظوره و نسبتاً مقرون‌به‌صرفه، بخش مهمی از ظرفیت عملیاتی ناوگان را تشکیل می‌دهد. در مقابل، F-15 برای مأموریت‌های برتری هوایی و حمل تسلیحات سنگین کاربرد دارد و می‌تواند در کنار F-35 نقش یک سکوی پرتاب موشک را ایفا کند.

اسرائیل علاوه بر این موارد، ۲۵ فروند از جنگنده‌های جدید F-15EX را سفارش داده است که قرار است در دهه ۲۰۳۰ تحویل داده شوند.

۱. نیروی هوایی دفاع از خود ژاپن؛ حدود ۳۳۰ جنگنده

نیروی هوایی دفاع از خود ژاپن یا JASDF، بر اساس این رتبه‌بندی، قدرتمندترین نیروی هوایی در میان متحدان ایالات متحده محسوب می‌شود. این نیرو حدود ۱۹۹ فروند جنگنده F-15J/JD دارد که با مجوز و تحت لیسانس شرکت میتسوبیشی در ژاپن تولید شده‌اند.

جنگنده‌های F-15 ژاپن در حال ارتقا هستند تا همچنان توانایی مقابله با تهدیدهای جدید را داشته باشند. نوسازی این ناوگان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا چین نیز با سرعت در حال توسعه و مدرن‌سازی نیروی هوایی خود است.

یکی از مأموریت‌های اصلی نیروی هوایی ژاپن، جلوگیری از دسترسی و حمله دشمن به مناطق راهبردی این کشور است. حفاظت از جزایر اصلی ژاپن و مجمع‌الجزایر ریوکیو در برابر تهدیدهای احتمالی، بخش مهمی از این راهبرد را تشکیل می‌دهد و جنگنده‌های F-15J در اجرای آن نقشی اساسی دارند.

در کنار این جنگنده‌ها، F-35A Lightning II پیشرفته‌ترین هواپیمای رزمی ناوگان ژاپن به شمار می‌رود. بخشی از این جنگنده‌ها در داخل ژاپن مونتاژ می‌شوند، در حالی که نسخه‌های F-35B مورد استفاده نیروی دریایی این کشور در فورت ورث ایالت تگزاس مونتاژ خواهند شد.

ژاپن برنامه خرید ۱۲۷ فروند F-35A را دنبال می‌کند. نیروی دریایی این کشور نیز قصد دارد بین ۲۲ تا ۴۲ فروند F-35B برای استفاده روی ناوهای خود تهیه کند. طبق اطلاعات وب‌سایت F-35.com، ژاپن در میان مشتریان بین‌المللی این جنگنده، بیشترین تعداد سفارش را ثبت کرده است.

جنگنده Mitsubishi F-2 دیگر هواپیمای مهم در ساختار رزمی ژاپن است. این هواپیما بر پایه طراحی F-16 توسعه یافته و حدود ۸۵ فروند از آن در خدمت قرار دارد.

در برنامه بلندمدت ژاپن، جنگنده‌های F-2 قرار است با هواپیمای نسل ششم GCAP/Tempest جایگزین شوند. این پروژه با مشارکت بریتانیا و ایتالیا پیش می‌رود و هدف آن توسعه جنگنده‌ای پیشرفته برای مقابله با تهدیدهای هوایی آینده، از جمله توانمندی‌های نظامی چین است.

ژاپن قصد دارد این جنگنده نسل جدید را تا سال ۲۰۳۵ وارد خدمت کند. GCAP یکی از مهم‌ترین و پرهزینه‌ترین پروژه‌های توسعه جنگنده در خارج از ایالات متحده محسوب می‌شود و می‌تواند در آینده جایگاه ژاپن را در میان قدرت‌های هوایی جهان تقویت کند.