پژوهش جدید آلمانی نشان میدهد شیرینکننده مصنوعی زایلیتول که در آدامسها، خوشبوکنندههای دهان و بستنی استفاده میشود، با افزایش خطر رویدادهای قلبیعروقی ارتباط دارد و محققان خواستار تحقیقات بیشتر درباره ایمنی آن شدند.
نتایج یک پژوهش جدید نشان داده که زایلیتول (Xylitol)، شیرینکننده مصنوعی نسل جدید، ممکن است با افزایش خطر مشکلات جدی قلبیعروقی مانند حمله قلبی و سکته مغزی به میزان ۵۷ درصد ارتباط داشته باشد. این ماده در محصولات مختلف از جمله آدامسهای بدون قند، خوشبوکنندههای دهان و بستنی مورد استفاده قرار میگیرد و متخصصان میگویند این یافتهها به مجموعه شواهد رو به رشدی اضافه میشوند که مصرف مقادیر بالای برخی از این ترکیبات را با مشکلات جدی سلامت مرتبط میدانند.
شیرینکنندههای مصنوعی؛ جایگزینی پرطرفدار اما پرچالش
شیرینکنندههای مصنوعی موادی هستند که برای جایگزینی شکر به کار میروند و با ایجاد مزهای مشابه قند، معمولاً تأثیر بسیار کمی بر میزان دریافت انرژی بدن دارند. به همین دلیل، استفاده از این مواد در سالهای اخیر بهعنوان روشی بهظاهر سالمتر و کمکالریتر رواج یافته است. با این حال، پژوهشهای اخیر نشان دادهاند که سایر شیرینکنندهها مانند سوکرالوز و آسپارتام نیز ممکن است کاملاً بیخطر نباشند. زایلیتول در بازار جهانی نسبتاً جدید محسوب میشود و اطلاعات موجود درباره تأثیر آن بر سلامت قلب هنوز محدود است.
جزئیات پژوهش و یافتههای نگرانکننده
در این مطالعه، پژوهشگران آلمانی سوابق سلامت ۱۷,۷۱۰ نفر را بررسی کردند و میزان زایلیتول موجود در بدن افراد را در دو گروه مورد مطالعه قرار دادند. پژوهشگران برای افزایش دقت نتایج، عواملی مانند سن، جنسیت، وضعیت مصرف سیگار، سطح کلسترول، دیابت و فشار خون بالا را نیز در نظر گرفتند. در گروه نخست که افراد به مدت ۶ سال تحت پیگیری قرار گرفتند، مشخص شد افرادی که بالاترین میزان زایلیتول را در بدن خود داشتند، در مقایسه با افرادی که پایینترین سطح این ماده را داشتند، با ۵۷ درصد خطر بیشتر برای بروز یک رویداد مهم قلبی مواجه بودند.
در گروه دوم که دوره پیگیری به ۳۰ سال رسید، نتایج نشان داد خطر بروز عوارض عمده قلبیعروقی در افرادی که بالاترین میزان زایلیتول را داشتند، ۱۸ درصد بیشتر از گروه دارای پایینترین سطح این ماده بود. دکتر مارکو ویتکوفسکی، متخصص قلب در بیمارستان دانشگاهی شاریته برلین و یکی از نویسندگان این مطالعه، تأکید میکند که بسیاری از مردم شیرینکنندههای مصنوعی را با این تصور مصرف میکنند که سالمتر از شکر هستند و نهادهای نظارتی نیز عموماً آنها را ایمن میدانند. با این حال، یافتههای بلندمدت نشان میدهد که اطلاعات موجود درباره ایمنی قلبیعروقی زایلیتول همچنان بسیار محدود است و با افزایش استفاده از این ماده در محصولات غذایی، انجام مطالعات بیشتر ضرورت دارد.
واکنش متخصصان و پیشینه مطالعات قبلی
پروفسور دن آتار، استاد قلب و عروق در دانشگاه اسلو، در واکنش به این یافتهها گفت که شیرینکنندههای مصنوعی در جامعه امروزی بهطور گسترده استفاده میشوند و نهادهای نظارتی تاکنون آنها را از نظر ایمنی قابلقبول ارزیابی کردهاند. با این حال، این مطالعه مشاهدهای نشان میدهد که زایلیتول ممکن است در بلندمدت تأثیر منفی بر رویدادهای قلبیعروقی در جمعیت عمومی داشته باشد. او همچنین تأکید کرد که مانند سایر مطالعات مشاهدهای، نمیتوان از چنین یافتههایی بهسادگی رابطه علت و معلولی نتیجه گرفت، اما انجام تحقیقات بیشتر ضروری است.
نتایج کامل این پژوهش قرار است در کنگره ۲۰۲۶ انجمن قلب اروپا در مونیخ ارائه شود. این مطالعه در کنار تحقیقات قبلی که نشان میدادند مصرف روزانه حدود ۷۸ میلیگرم شیرینکننده مصنوعی (معادل نصف قوطی نوشابه رژیمی) میتواند خطر حمله قلبی را تا ۱۰ درصد و سکته مغزی را تا ۲۰ درصد افزایش دهد، نگرانیها را درباره ایمنی این مواد تشدید کرده است. با این حال، منتقدان هشدار دادهاند که این مطالعات ماهیتی مشاهدهای دارند و نمیتوانند بهطور قطعی ثابت کنند که خود شیرینکنندهها عامل اصلی این مشکلات هستند.