اینکه یک شهر تا چه اندازه برای زندگی مناسب است، فقط به زیبایی خیابانها یا میزان درآمد ساکنان آن بستگی ندارد. امنیت، کیفیت خدمات درمانی، وضعیت آموزش، زیرساختهای شهری و شرایط فرهنگی نیز نقش مهمی در تعیین کیفیت زندگی مردم دارند.
شاخص جهانی زیستپذیری مؤسسه اطلاعات اکونومیست (EIU) هر سال شهرهای مختلف جهان را بر اساس مجموعهای از همین معیارها بررسی میکند. در نسخه سال ۲۰۲۶، کپنهاگ توانست بالاترین امتیاز را به دست آورد و جایگاه نخست را از وین بگیرد.
در مقابل، دمشق در انتهای فهرست ۱۷۳ شهر بررسیشده قرار گرفته است. تهران نیز شرایط چندان مناسبی ندارد و با رتبه ۱۶۴، در میان ۱۰ شهر کمزیستپذیر جهان قرار گرفته است.
کپنهاگ؛ زیستپذیرترین شهر جهان در سال ۲۰۲۶
پایتخت دانمارک با کسب امتیاز ۹۸ از ۱۰۰، در صدر جدیدترین رتبهبندی EIU قرار گرفته است. کپنهاگ در حالی این عنوان را به دست آورده که وین طی سالهای گذشته جایگاه نخست را در اختیار داشت.
ترکیب مناسب خدمات شهری، امنیت، سیستم حملونقل، امکانات درمانی و استانداردهای زیستمحیطی از مهمترین عواملی هستند که به کپنهاگ کمک کردهاند در صدر جدول قرار بگیرد.
پس از کپنهاگ، وین با امتیاز ۹۷ جایگاه دوم را به خود اختصاص داده و ملبورن و سیدنی از استرالیا نیز با همین امتیاز در رتبههای سوم و چهارم قرار گرفتهاند.
۱۰ شهر برتر جهان از نظر زیستپذیری
| رتبه | شهر | کشور | امتیاز |
|---|---|---|---|
| ۱ | کپنهاگ | 🇩🇰 دانمارک | ۹۸ |
| ۲ | وین | 🇦🇹 اتریش | ۹۷ |
| ۳ | ملبورن | 🇦🇺 استرالیا | ۹۷ |
| ۴ | سیدنی | 🇦🇺 استرالیا | ۹۷ |
| ۵ | زوریخ | 🇨🇭 سوئیس | ۹۶ |
| ۶ | ژنو | 🇨🇭 سوئیس | ۹۶ |
| ۷ | اوساکا | 🇯🇵 ژاپن | ۹۶ |
| ۸ | آدلاید | 🇦🇺 استرالیا | ۹۶ |
| ۹ | ونکوور | 🇨🇦 کانادا | ۹۶ |
| ۱۰ | توکیو | 🇯🇵 ژاپن | ۹۶ |
اروپا و استرالیا بیشترین سهم را در میان شهرهای برتر دارند
یکی از نکات قابل توجه در رتبهبندی امسال، حضور پررنگ شهرهای اروپایی و استرالیایی در بین ۱۰ جایگاه نخست است.
سوئیس با دو شهر زوریخ و ژنو در جمع شش شهر اول قرار دارد. استرالیا نیز سه نماینده در میان ۱۰ شهر برتر دارد: ملبورن، سیدنی و آدلاید.
ژاپن نیز با حضور اوساکا و توکیو عملکرد قابل توجهی داشته است. هر دو شهر ژاپنی امتیاز ۹۶ گرفتهاند و در نیمه بالایی جدول برترینها قرار دارند.
ونکوور تنها نماینده آمریکای شمالی در بین ۱۰ شهر نخست است و با امتیاز ۹۶ توانسته جایگاه خود را در میان بهترین شهرهای جهان حفظ کند.
چه عواملی یک شهر را برای زندگی مناسب میکنند؟
شاخص زیستپذیری EIU پنج حوزه اصلی را برای ارزیابی شهرها در نظر میگیرد: ثبات، خدمات درمانی، فرهنگ و محیط، آموزش و زیرساخت.
بنابراین، بالا بودن امتیاز یک شهر نتیجه عملکرد مطلوب آن در مجموعهای از بخشهای مختلف است و صرفاً به یک عامل خاص ارتباط ندارد.
شهرهایی که از شبکه حملونقل مناسب، خدمات عمومی قابل اتکا، سیستم درمانی کارآمد، امکانات آموزشی مطلوب و محیطی باثبات برخوردارند، معمولاً در بخش بالایی این رتبهبندی قرار میگیرند.
فاصله زیاد میان شهرهای صدر و انتهای جدول
در سوی دیگر رتبهبندی، شرایط کاملاً متفاوت است. شهرهایی که با جنگ، بیثباتی سیاسی، مشکلات اقتصادی یا ضعف زیرساختهای عمومی مواجه هستند، امتیازهای بسیار پایینتری دریافت کردهاند.
دمشق با امتیاز ۳۲ از ۱۰۰، آخرین شهر فهرست ۱۷۳ شهری است. طرابلس و داکا نیز به ترتیب با امتیازهای ۴۱ و ۴۲ در رتبههای پایانی قرار دارند.
تهران نیز با امتیاز ۴۵ در رتبه ۱۶۴ ایستاده و در جمع ۱۰ شهر انتهای جدول قرار گرفته است.
۱۰ شهر کمزیستپذیر جهان در سال ۲۰۲۶
| رتبه | شهر | کشور | امتیاز |
|---|---|---|---|
| ۱۶۴ | تهران | 🇮🇷 ایران | ۴۵ |
| ۱۶۵ | هراره | 🇿🇼 زیمبابوه | ۴۵ |
| ۱۶۶ | کییف | 🇺🇦 اوکراین | ۴۵ |
| ۱۶۷ | پورت مورسبی | 🇵🇬 پاپوآ گینه نو | ۴۴ |
| ۱۶۸ | لاگوس | 🇳🇬 نیجریه | ۴۴ |
| ۱۶۹ | الجزیره | 🇩🇿 الجزایر | ۴۳ |
| ۱۷۰ | کراچی | 🇵🇰 پاکستان | ۴۳ |
| ۱۷۱ | داکا | 🇧🇩 بنگلادش | ۴۲ |
| ۱۷۲ | طرابلس | 🇱🇾 لیبی | ۴۱ |
| ۱۷۳ | دمشق | 🇸🇾 سوریه | ۳۲ |
تهران در میان ۱۰ شهر آخر جهان
قرار گرفتن تهران در رتبه ۱۶۴ از میان ۱۷۳ شهر، یکی از نکات قابل توجه این گزارش است. پایتخت ایران با امتیاز ۴۵ از ۱۰۰، تنها چند پله بالاتر از شهرهایی مانند هراره و کییف قرار گرفته است.
در این فهرست، کییف نیز به دلیل شرایط دشوار ناشی از جنگ در جمع شهرهای انتهایی دیده میشود. شهرهایی مانند کراچی و لاگوس نیز با چالشهایی در زمینه امنیت و ارائه خدمات عمومی روبهرو هستند.
در مجموع، حضور تهران در این بخش از جدول نشان میدهد کیفیت زیست شهری آن، بر اساس معیارهای مورد استفاده EIU، فاصله قابل توجهی با شهرهای صدرنشین دارد.
جنگ و بیثباتی؛ یکی از عوامل اصلی افت زیستپذیری
بخش زیادی از شهرهای انتهای جدول در کشورهایی قرار دارند که با بحرانهای سیاسی، جنگ یا مشکلات جدی اقتصادی مواجه هستند.
در چنین شرایطی، حفظ زیرساختهای شهری و ارائه خدماتی مانند درمان، آموزش، حملونقل و سایر خدمات عمومی دشوارتر میشود. از سوی دیگر، کاهش امنیت و ثبات نیز مستقیماً بر زندگی روزمره شهروندان تأثیر میگذارد.
به همین دلیل، شهرهایی مانند دمشق، طرابلس و کییف در بخش پایینی رتبهبندی قرار گرفتهاند.
کدام کشورها بیشترین شهر را در جمع برترینها دارند؟
استرالیا یکی از موفقترین کشورها در این رتبهبندی است. سه شهر این کشور یعنی ملبورن، سیدنی و آدلاید در میان ۱۰ شهر برتر قرار گرفتهاند.
سوئیس نیز با زوریخ و ژنو دو نماینده در بین ۱۰ شهر نخست دارد و ژاپن با اوساکا و توکیو همین تعداد نماینده را در اختیار دارد.
در اروپا نیز کپنهاگ، وین و چند شهر دیگر عملکرد قدرتمندی نشان دادهاند؛ موضوعی که بار دیگر جایگاه بالای زیرساختها و خدمات عمومی در شهرهای توسعهیافته را برجسته میکند.
جمعبندی
رتبهبندی زیستپذیرترین شهرهای جهان در سال ۲۰۲۶ اختلاف چشمگیری میان بهترین و بدترین شهرها نشان میدهد. کپنهاگ با امتیاز ۹۸ در جایگاه نخست قرار گرفته و وین، ملبورن و سیدنی پس از آن هستند.
در بین ۱۰ شهر برتر، استرالیا، سوئیس و ژاپن حضور پررنگی دارند و شهرهایی مانند زوریخ، ژنو، اوساکا، آدلاید، ونکوور و توکیو نیز امتیاز ۹۶ کسب کردهاند.
در انتهای جدول، دمشق با امتیاز ۳۲ بدترین وضعیت را دارد. تهران نیز با امتیاز ۴۵ و رتبه ۱۶۴ از میان ۱۷۳ شهر، در میان ۱۰ شهر کمزیستپذیر جهان قرار گرفته است.
این رتبهبندی نشان میدهد عواملی مانند امنیت، ثبات، کیفیت خدمات درمانی و آموزشی، زیرساختهای شهری و شرایط فرهنگی تا چه اندازه میتوانند تجربه زندگی در یک شهر را تحت تأثیر قرار دهند.
