پشه‌ها مرگبارترین جانوران جهان هستند

بر اساس داده‌های Our World in Data، پشه‌ها با حدود ۷۶۰ هزار مرگ سالانه در صدر مرگبارترین جانوران قرار دارند و انسان‌ها با ۶۰۰ هزار قربانی در رتبه دوم ایستاده‌اند؛ آماری که نشان می‌دهد موجودات کوچک ناقل بیماری بسیار خطرناک‌تر از شکارچیان بزرگ هستند.

برخلاف تصور عموم که کوسه، شیر یا گرگ را مرگبارترین جانوران برای انسان می‌دانند، آمارها چیز دیگری می‌گویند. بر اساس اینفوگرافی تهیه‌شده از داده‌های Our World in Data، مرگبارترین موجودات برای انسان نه شکارچیان بزرگ، بلکه گونه‌های کوچک و به‌ظاهر بی‌آزاری هستند که بیماری‌های عفونی را منتقل می‌کنند.

در صدر این فهرست، پشه‌ها قرار دارند که سالانه حدود ۷۶۰ هزار نفر را از طریق انتقال بیماری‌هایی مانند مالاریا، تب دنگی و تب زرد به کام مرگ می‌فرستند. بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، فقط بیماری مالاریا در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۰۰ هزار قربانی داشته و بیشترین فشار آن بر کشورهای آفریقایی مانند نیجریه و جمهوری دموکراتیک کنگو وارد شده است.

جدول کامل این رتبه‌بندی به این شرح است:

نکته تلخ این فهرست، حضور خود انسان در رتبه دوم است؛ هر سال صدها هزار نفر در جهان قربانی قتل و خشونت می‌شوند. پس از انسان‌ها، مارها با حدود ۱۰۰ هزار مرگ سالانه در جایگاه سوم قرار دارند؛ از کبری شاه گرفته تا مار ببر استرالیا.

حتی سگ‌ها که آشناترین حیوانات برای انسان محسوب می‌شوند، سالانه حدود ۴۰ هزار نفر را می‌کشند؛ عمدتاً به دلیل بیماری هاری که با وجود قابل پیشگیری بودن، همچنان در مناطقی با دسترسی محدود به واکسن قربانی می‌گیرد.

حلزون‌های آب شیرین، پشه‌های خاکی و ساس‌های بوسه‌زن نیز ناقل بیماری‌های مرگباری هستند و بیشتر مناطق کم‌درآمد با دسترسی ضعیف به خدمات درمانی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این موجودات بیماری‌هایی مانند شیستوزومیازیس، لیشمانیوز و شاگاس را منتقل می‌کنند؛ بیماری‌هایی که اغلب قابل پیشگیری یا درمان هستند، اما بدون دسترسی مناسب به دارو همچنان مرگبار باقی می‌مانند.

این رتبه‌بندی یک واقعیت مهم را روشن می‌کند: مرگبارترین جانوران برای انسان معمولاً شکارچیان بزرگ نیستند، بلکه گونه‌هایی هستند که بیماری‌های عفونی را منتقل می‌کنند؛ به‌ویژه در مناطقی که زیرساخت‌های درمانی و کنترل پشه‌ها ضعیف است.