شهریه دانشگاه در ۲۸ کشور جهان چقدر است؟

هزینه تحصیل در مقطع کارشناسی در کشورهای مختلف تفاوت زیادی دارد. در برخی کشورها دانشجویان داخلی باید سالانه هزاران دلار شهریه بپردازند، اما در چند کشور دیگر تحصیل دانشگاهی بدون شهریه انجام می‌شود.

داده‌های گزارش Education at a Glance 2025 سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD) تصویری از این تفاوت ارائه می‌کند. این آمار، شهریه سالانه دانشجویان داخلی مقطع کارشناسی در ۲۸ نظام آموزشی را بررسی کرده است.

ارقام به دلار آمریکا و بر اساس برابری قدرت خرید یا PPP محاسبه شده‌اند. همچنین، مبالغ اعلام‌شده مربوط به شهریه ناخالص پیش از در نظر گرفتن بورسیه و کمک‌هزینه هستند و هزینه زندگی دانشجو را شامل نمی‌شوند.

مقایسه شهریه سالانه کارشناسی در ۲۸ کشور

انگلیس با شهریه سالانه ۱۳ هزار و ۱۳۵ دلار در صدر این جدول قرار دارد. آمریکا نیز با ۹ هزار و ۵۹۶ دلار در رتبه بعدی است.

در این فهرست، هشت کشور یا نظام آموزشی بیش از ۵ هزار دلار شهریه سالانه دریافت می‌کنند. در مقابل، پنج کشور هیچ شهریه‌ای از دانشجویان داخلی مقطع کارشناسی نمی‌گیرند.

انگلیس و آمریکا چرا شهریه بالاتری دارند؟

انگلیس با رقم ۱۳ هزار و ۱۳۵ دلار، فاصله زیادی با میانگین ۳ هزار و ۱۸۶ دلاری کشورهای OECD دارد. شهریه این کشور همچنین حدود ۳ هزار و ۵۴۰ دلار بیشتر از رقم ثبت‌شده برای آمریکا است.

با این حال، مدت دوره کارشناسی در دو کشور یکسان نیست. دوره کارشناسی در انگلیس معمولاً سه سال طول می‌کشد. بنابراین، مجموع شهریه یک دوره سه‌ساله حدود ۳۹ هزار و ۴۰۰ دلار خواهد بود.

در آمریکا، چهار سال تحصیل در یک دانشگاه دولتی حدود ۳۸ هزار و ۴۰۰ دلار شهریه دارد. در نتیجه، هزینه کلی تحصیل کارشناسی در این دو کشور فاصله بسیار زیادی با یکدیگر ندارد.

در انگلیس، سقف شهریه دانشگاه‌ها نیز بر هزینه تحصیل تأثیر دارد. این سقف پس از چند سال ثابت ماندن در رقم ۹ هزار و ۲۵۰ پوند، در سال ۲۰۲۵ افزایش پیدا کرد.

شهریه بیشتر همیشه به معنی هزینه نهایی بیشتر نیست

مقایسه شهریه دانشگاه در کشورهای مختلف بدون توجه به کمک‌های مالی می‌تواند تصویر کاملی ارائه ندهد. بسیاری از کشورهایی که شهریه بالاتری دارند، بخشی از هزینه دانشجویان را از طریق وام یا کمک‌هزینه پوشش می‌دهند.

در انگلیس، آمریکا، استرالیا و نیوزیلند بیش از نیمی از دانشجویان از نوعی حمایت مالی استفاده می‌کنند. این حمایت می‌تواند شامل وام یا کمک‌هزینه تحصیلی باشد.

کانادا و لهستان شرایط متفاوتی دارند. شهریه سالانه در این دو کشور بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ دلار است، اما سهم دانشجویانی که از حمایت مالی برخوردار می‌شوند کمتر از ۴۰ درصد گزارش شده است.

در کشورهای اروپایی نیز شهریه معمولاً پایین‌تر است. بسیاری از کشورهای این منطقه کمتر از ۲ هزار دلار در سال دریافت می‌کنند و کمک‌های مالی بیشتر به دانشجویان کم‌درآمد اختصاص دارد.

بلژیک نمونه جالبی از این تفاوت است. دو جامعه زبانی این کشور در جدول شهریه‌های متفاوتی دارند و شهریه جامعه فلاندری بیش از سه برابر جامعه فرانسوی ثبت شده است.

کدام کشورها دانشگاه رایگان دارند؟

دانمارک، فنلاند، نروژ، سوئد و ترکیه در این داده‌ها هیچ شهریه‌ای از دانشجویان داخلی کارشناسی دریافت نمی‌کنند. آلمان نیز با ۱۵۷ دلار و فرانسه با ۲۵۲ دلار، در میان کشورهایی با پایین‌ترین شهریه قرار دارند.

البته تحصیل رایگان لزوماً به معنای نداشتن هزینه یا بدهی نیست. دانشجویان همچنان باید هزینه‌هایی مانند مسکن، غذا، حمل‌ونقل و سایر مخارج زندگی را تأمین کنند.

مدل کشورهای شمال اروپا بر تأمین هزینه آموزش عالی از طریق مالیات استوار است. بنابراین، بخش بیشتری از هزینه دانشگاه به جای شهریه مستقیم، از منابع عمومی تأمین می‌شود.

از سوی دیگر، برخی دانشجویان برای پرداخت هزینه‌های زندگی وام می‌گیرند. طبق داده‌های OECD، بیش از نیمی از دانشجویان نروژ، سوئد و فنلاند از وام استفاده می‌کنند.

در نروژ، میانگین بدهی یک فارغ‌التحصیل بیش از ۴۶ هزار دلار گزارش شده است. این رقم نشان می‌دهد که حتی در نظام‌های آموزش عالی بدون شهریه نیز ممکن است دانشجویان پس از فارغ‌التحصیلی با بدهی قابل توجهی روبه‌رو شوند.

در نهایت، مقایسه شهریه دانشگاه در کشورهای مختلف نشان می‌دهد که هزینه واقعی تحصیل فقط با رقم شهریه مشخص نمی‌شود. مدت دوره، کمک‌های مالی، هزینه زندگی و شیوه تأمین بودجه آموزش عالی نیز در هزینه نهایی دانشجو نقش دارند.