کومو ۱۹۰۷ در مسیری کم‌سابقه، از روزهای دشوار در دسته‌های پایین فوتبال ایتالیا به رقابت با بزرگ‌ترین باشگاه‌های اروپا رسیده است؛ پیشرفتی که با سرمایه‌گذاری گسترده، مدیریت متفاوت و نقش‌آفرینی سسک فابرگاس رقم خورد.
تا چند سال پیش، ورزشگاه جوزپه سینیگالیا محل برگزاری مسابقات سری D ایتالیا بود. اما روز چهارشنبه، همین ورزشگاه میزبان منچستریونایتد در چارچوب لیگ قهرمانان اروپا شد و تیم شهر کومو توانست شکست سنگینی را به شیاطین سرخ تحمیل کند. این اتفاق، نمادی از تغییرات چشمگیر باشگاهی است که در مدت‌زمانی کوتاه مسیر پیشرفت را با سرعت طی کرده است.
منچستریونایتد در طول سال‌ها حضور در رقابت‌های اروپایی، در ورزشگاه‌های مشهوری مانند سن‌سیرو، دل آلپی، المپیکو و آرتمیو فرانکی به میدان رفته است. اکنون ورزشگاه دیگری در ایتالیا نیز به این فهرست اضافه شده؛ جوزپه سینیگالیا، خانه باشگاه کومو ۱۹۰۷.
شاید این ورزشگاه برای کسانی که فوتبال ایتالیا را از نزدیک دنبال نمی‌کنند، چندان شناخته‌شده نباشد، اما ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن تجربه‌ای متفاوت برای هواداران منچستریونایتد رقم زد که برای تماشای مسابقه به کومو سفر کرده بودند.
جوزپه سینیگالیا در فاصله‌ای بسیار کم از دریاچه تماشایی کومو قرار دارد و رشته‌کوه‌های آلپ ایتالیا نیز منظره‌ای چشم‌نواز در پس‌زمینه آن ایجاد می‌کنند. در میان پنج لیگ معتبر فوتبال اروپا، کمتر ورزشگاهی را می‌توان پیدا کرد که از نظر زیبایی محیط اطراف با این مجموعه رقابت کند.
با وجود بازسازی‌های جاری و سرعت گرفتن بخشی از عملیات عمرانی در تابستان برای فراهم کردن شرایط میزبانی مسابقات یوفا، ورزشگاه همچنان فضای ساده و صمیمی خود را حفظ کرده است. ظرفیت فعلی جوزپه سینیگالیا تنها ۱۳ هزار و ۶۰۲ نفر است.
ابعاد محدود ورزشگاه شاید در نگاه اول با اهداف بلندمدت باشگاه همخوانی نداشته باشد، اما همین تفاوت میان شرایط فعلی و جاه‌طلبی‌های کومو، سرعت پیشرفت این تیم را بهتر نشان می‌دهد. کومو که هفت سال پیش در رتبه‌ای پایین‌تر از جایگاه ۳۵۰۰ رده‌بندی قدرت اپتا قرار داشت، روز چهارشنبه به رتبه بیست‌ونهم جهان رسید.
پیشرفت کومو فقط یک داستان فوتبالی نیست
البته نباید صعود کومو را صرفاً نتیجه استعدادیابی موفق، انتخاب بازیکنان مناسب و مربیگری مؤثر دانست. این باشگاه در سال ۲۰۱۹ به مالکیت گروه Djarum درآمد؛ مجموعه‌ای که یکی از زیرمجموعه‌های شرکت PT Djarum و از بازیگران بزرگ صنعت تولید سیگار در جهان است.
کومو فصل ۲۰۱۹/۲۰ را در سطح سوم فوتبال ایتالیا آغاز کرد، اما تغییر مالکیت شرایط مالی باشگاه را به‌شدت دگرگون ساخت. با ورود مالکان جدید و منابع مالی گسترده، بازگشت به سری A می‌توانست بیش از هر چیز به زمان نیاز داشته باشد.
بااین‌حال، دستاوردهای کومو همچنان قابل‌توجه است. شکست دادن منچستریونایتد در لیگ قهرمانان اروپا برای بسیاری از هواداران این باشگاه اتفاقی باورنکردنی بود؛ حتی با در نظر گرفتن اینکه شیاطین سرخ دیگر جایگاه و قدرت سال‌های اوج خود را ندارند.
از سری D تا بازگشت به بالاترین سطح فوتبال ایتالیا
کومو مدت کوتاهی پس از تغییر مالکیت، از سری D به سری C صعود کرد. این تیم دو فصل در سطح سوم فوتبال ایتالیا ماند و سپس به سری B رسید؛ لیگی که از زمان انحلال شخصیت حقوقی باشگاه قبلی در سال ۲۰۰۵، تنها یک فصل سابقه حضور در آن را داشت.
دنیس وایز، کاپیتان پیشین چلسی، در سال‌های ابتدایی مالکیت گروه Djarum نقش مهمی در مدیریت باشگاه ایفا کرد. او اوایل امسال در گفت‌وگو با روزنامه گاردین توضیح داد که ابتدا به‌عنوان مشاور به کومو پیوست، سپس به مدیرعاملی رسید و در نهایت ریاست باشگاه را برعهده گرفت.
وایز درباره مسئولیت‌های خود در آن دوره گفت:
«کنترل کامل باشگاه فوتبال را از بالا تا پایین در اختیار گرفتم و تمام افرادی را که در مجموعه فعالیت می‌کردند، خودم استخدام کردم. در آن زمان، مالکان از راه دور چندان وارد جزئیات نمی‌شدند و عملاً اجازه داده بودند کارها را به روش خودم پیش ببرم.
هیچ‌وقت بودجه زیادی برای خرید بازیکن نداشتم و به همین دلیل مجبور بودم قراردادهای بسیار خوبی ببندم. در مقطعی ۱۴ بازیکن قرضی در اختیار داشتیم. تمام مسئله، مدیریت ورود و خروج بازیکنان بود، چون پولی برای هزینه کردن وجود نداشت. بعد ناگهان همه‌چیز شروع به رشد کرد.»
صعود به سری B در سال ۲۰۲۱، توجه‌ها را بیش از گذشته به کومو جلب کرد. در همین دوره، چهره‌های شناخته‌شده فوتبال اروپا نیز به‌تدریج به این باشگاه پیوستند و دنیس وایز دیگر تنها فرد باسابقه لیگ برتر انگلیس در مجموعه نبود.
پیش از آغاز فصل ۲۰۲۲/۲۳، سسک فابرگاس، هافبک سابق بارسلونا، آرسنال، چلسی و تیم ملی اسپانیا، به‌عنوان بازیکن به کومو ملحق شد. او در همان زمان بخشی از سهام باشگاه را نیز خرید. تیری آنری، هم‌تیمی سابق فابرگاس در آرسنال، کمی بعد در این مجموعه سرمایه‌گذاری کرد.
فابرگاس تنها یک فصل پیراهن کومو را بر تن داشت و در پایان فصل ۲۰۲۲/۲۳ از فوتبال خداحافظی کرد. بااین‌حال، همکاری او با باشگاه ادامه یافت. فابرگاس ابتدا برای چند ماه هدایت تیم‌های جوانان و ذخیره را برعهده گرفت و سپس پیش از پایان همان سال، به‌طور موقت به کادر فنی تیم اصلی اضافه شد.
نداشتن مدرک مربیگری UEFA Pro مانع از آن بود که فابرگاس به‌صورت رسمی برای مدت طولانی سرمربی تیم باشد. او تنها با دریافت مجوزی استثنایی توانست یک ماه روی نیمکت کومو بنشیند. پس از پایان این مهلت، نام او رسماً به‌عنوان دستیار اوسیان رابرتس ثبت شد، هرچند در عمل همچنان نقش اصلی را در هدایت تیم ایفا می‌کرد.
سرانجام در تابستان ۲۰۲۴، پس از آنکه فابرگاس در دوره UEFA Pro فدراسیون فوتبال ایتالیا پذیرفته شد، باشگاه او را رسماً به‌عنوان سرمربی معرفی کرد.
تا آن زمان، فابرگاس و رابرتس توانسته بودند کومو را با کسب رتبه دوم سری B به بالاترین سطح فوتبال ایتالیا برسانند. این موفقیت به غیبت ۲۱ ساله باشگاه در سری A پایان داد و نشان داد اعتماد مدیران به فابرگاس، با وجود ریسک‌های اولیه، نتیجه‌بخش بوده است.
سرمایه‌گذاری سنگین و تثبیت جایگاه در سری A
کومو پس از بازگشت به سری A نیز به مسیر پیشرفت ادامه داد. این تیم در نخستین فصل حضور دوباره در بالاترین سطح فوتبال ایتالیا، رتبه دهم را به دست آورد و بدون نگرانی جدی از سقوط، جایگاه خود را در لیگ تثبیت کرد. این نتیجه زمینه را برای حرکت به سمت اهداف بزرگ‌تر فراهم ساخت.
البته دستیابی به چنین جایگاهی بدون هزینه‌های قابل‌توجه امکان‌پذیر نبود.
با احتساب مبلغ ۶۰ میلیون یورویی که طبق گزارش‌ها در نهایت برای انتقال نیکو پاز از رئال مادرید پرداخت شد، هزینه‌های کومو در پنجره نقل‌وانتقالات تابستان ۲۰۲۴ از ۱۶۰ میلیون یورو فراتر رفت. برای مقایسه، پارما و ونتزیا که آن‌ها نیز به‌تازگی به سری A صعود کرده بودند، در مجموع ۷۸ میلیون یورو برای جذب بازیکنان هزینه کردند؛ رقمی که کمتر از نصف مخارج کومو بود.
بااین‌حال، سرمایه‌گذاری باشگاه تأثیر موردانتظار را به همراه داشت. هزینه‌های بیشتر در سال ۲۰۲۵ نیز به کومو کمک کرد فاصله خود را با جایگاه‌های کسب سهمیه لیگ قهرمانان اروپا کاهش دهد. این روند در پایان فصل ۲۰۲۵/۲۶ به نتیجه رسید و کومو با یک امتیاز اختلاف نسبت به میلان، در رتبه چهارم سری A قرار گرفت.
آمارهای این تیم در آن فصل نیز چشمگیر بود. کومو با دریافت تنها ۲۹ گل، بهترین خط دفاعی لیگ را در اختیار داشت. در سوی دیگر زمین، این تیم ۶۵ گل به ثمر رساند و تنها اینتر، قهرمان مسابقات با ۸۹ گل زده، عملکرد بهتری در گلزنی ثبت کرد.
تاکتیک‌های فابرگاس؛ مالکیت توپ و پرس شدید
موفقیت کومو تنها به هزینه‌های نقل‌وانتقالاتی محدود نبود. فابرگاس سبک بازی مشخصی را در تیم پیاده کرد که بر حفظ مالکیت توپ و فشار شدید بر حریف تکیه داشت.
کومو در فصل مورد اشاره به‌طور میانگین ۶۱٫۶ درصد مالکیت توپ را ثبت کرد؛ آماری که این تیم را در صدر سری A از این نظر قرار داد. بازیکنان کومو همچنین با شدت زیادی حریفان را پرس می‌کردند و به‌طور متوسط اجازه می‌دادند حریف پیش از مواجهه با اقدام دفاعی، تنها ۹٫۱ پاس ردوبدل کند.
این شیوه بازی در آمار گل‌های حاصل از بازپس‌گیری توپ در مناطق بالای زمین نیز دیده می‌شد. کومو یکی از تنها هشت تیم در پنج لیگ معتبر اروپا بود که تعداد گل‌های خود از این موقعیت‌ها را به عدد دورقمی رساند و ۱۰ گل به ثمر رساند.
در این شاخص، کومو در کنار باشگاه‌هایی مانند پاری‌سن‌ژرمن با ۱۵ گل، بایرن مونیخ با ۱۲ گل، رئال مادرید با ۱۱ گل و لیورپول و بارسلونا با ۱۰ گل قرار گرفت.
نیکو پاز؛ ستاره کلیدی پروژه کومو
در میان بازیکنان کومو، نیکو پاز جایگاه ویژه‌ای دارد. این هافبک ملی‌پوش آرژانتینی یکی از مهره‌های اصلی پروژه باشگاه محسوب می‌شود و به‌خاطر توانایی بالا در کار با توپ، تصمیم‌گیری مؤثر در حمله و تلاش مداوم در جریان مسابقه مورد توجه قرار گرفته است.
پاز در فصل گذشته سری A، در مجموع ۱۳۶ بار برای عبور از مدافعان حریف اقدام به دریبل کرد. در این زمینه، تنها کنان ییلدیز با ۱۵۸ اقدام عملکرد بهتری داشت.
هافبک کومو همچنین با ۲۶ بار بازپس‌گیری توپ در یک‌سوم هجومی زمین، رتبه سوم لیگ را به خود اختصاص داد. بااین‌حال، مشارکت مستقیم او در گل‌ها یکی از مهم‌ترین نقاط قوتش بود. هیچ هافبک دیگری در سری A نتوانست به فاصله کمتر از چهار مشارکت در گل با رکورد ۱۸ گل و پاس گل پاز برسد.
عملکرد این بازیکن نشان می‌دهد که پیشرفت کومو تنها بر پایه جذب تعداد زیادی بازیکن گران‌قیمت شکل نگرفته و حضور مهره‌هایی که بتوانند در سیستم فابرگاس تأثیر تعیین‌کننده داشته باشند نیز نقش مهمی در نتایج تیم داشته است.
چرا همه از موفقیت کومو استقبال نمی‌کنند؟
با وجود صعود سریع و نتایج چشمگیر، داستان کومو در ایتالیا با انتقادهای زیادی همراه بوده است. همان‌طور که معمولاً درباره باشگاه‌هایی با رشد ناگهانی پس از ورود سرمایه‌های کلان اتفاق می‌افتد، بخشی از منتقدان معتقدند موفقیت این تیم بیش از آنکه حاصل یک پروژه فوتبالی باشد، نتیجه قدرت مالی مالکان آن است.
یکی از دیدگاه‌های مطرح این است که کومو بیشتر به‌عنوان یک پروژه گردشگری انتخاب شده است. از نگاه منتقدان، موقعیت جغرافیایی شهر و نزدیکی ورزشگاه به دریاچه مشهور کومو، از عوامل مهمی بوده که توجه سرمایه‌گذاران را به این باشگاه جلب کرده است.
انتقاد دیگری نیز به فرصت محدود بازیکنان ایتالیایی در ترکیب تیم مربوط می‌شود. کومو در فصل گذشته سری A در مجموع تنها ۱۴ دقیقه به بازیکنان ایتالیایی میدان داد. دقیق‌تر اینکه تنها یک بازیکن ایتالیایی به نام ادواردو گولدانیا در این مدت فرصت حضور در زمین را پیدا کرد.
این آمار ۵۴۸۵ دقیقه کمتر از تیمی بود که پس از کومو، کمترین زمان بازی را به بازیکنان ایتالیایی اختصاص داده بود؛ یعنی اودینزه.
کومو در فصل جاری تا حدی این وضعیت را تغییر داده است. بازیکنان ایتالیایی این تیم تاکنون در مجموع ۳۱۳ دقیقه بازی کرده‌اند. این میزان از اودینزه با ۲۶۱ دقیقه و ونتزیا با ۳۹ دقیقه بیشتر است. بااین‌حال، به نظر می‌رسد این تغییر هنوز برای از بین بردن تمام انتقادها کافی نبوده است.
مسئله دیگری که در ارزیابی موفقیت کومو مطرح می‌شود، توان مالی مالکان آن است. این باشگاه از حمایت یکی از ثروتمندترین گروه‌های مالکیتی فوتبال ایتالیا برخوردار است و همین موضوع باعث شده برخی ارزش دستاوردهای ورزشی تیم را با توجه به منابع مالی گسترده آن ارزیابی کنند.
از روزهای ورشکستگی تا میزبانی از منچستریونایتد
با وجود انتقادها، نمی‌توان سرعت پیشرفت کومو را نادیده گرفت. شاید برخی موفقیت این باشگاه را نتیجه مستقیم تزریق پول بدانند، اما برای هوادارانی که سال‌ها مشکلات تیم را از نزدیک تجربه کرده‌اند، این داستان معنای متفاوتی دارد.
کومو در گذشته روزهای دشواری را در دسته چهارم فوتبال ایتالیا پشت سر گذاشت. باشگاه با ورشکستگی‌های متعدد روبه‌رو شد و حتی به‌دلیل تصمیمات اداری، سقوط به دسته پایین‌تر را تجربه کرد. هواداران قدیمی این تیم، سال‌ها شاهد تلاش برای بازگشت به جایگاهی بودند که زمانی از آن دور افتاده بود.
برای این گروه از هواداران، میزبانی از منچستریونایتد و شکست دادن یکی از شناخته‌شده‌ترین باشگاه‌های فوتبال جهان، فقط یک نتیجه ورزشی نبود. این مسابقه نمادی از تغییر مسیر باشگاه و پاداشی برای سال‌ها صبر در دوران دشوار به شمار می‌رفت.
داستان کومو ترکیبی از سرمایه‌گذاری گسترده، تغییرات مدیریتی، نقش مؤثر سسک فابرگاس و پیشرفت درون زمین است. شاید درباره میزان تأثیر پول در این موفقیت اختلاف‌نظر وجود داشته باشد، اما مسیری که این باشگاه از دسته‌های پایین فوتبال ایتالیا تا حضور در جمع تیم‌های مطرح اروپا طی کرده، یکی از چشمگیرترین تغییرات سال‌های اخیر فوتبال این کشور محسوب می‌شود.
