با سرد شدن هوا و کاهش رطوبت محیط، خشکی پوست در پاییز بیشتر می‌شود؛ اما با چند تغییر ساده در عادت‌های روزانه می‌توان از زبری، خارش و پوسته‌پوسته شدن پوست جلوگیری کرد.
با آغاز پاییز، ممکن است متوجه شوید که پوستتان مانند گذشته نرم و لطیف نیست. احساس کشیدگی پس از شستن صورت، زبر شدن گونه‌ها، پوسته‌پوسته شدن اطراف بینی و ترک خوردن لب‌ها و دست‌ها از مشکلات رایج این فصل هستند.
اما چرا پوست در پاییز بیشتر خشک می‌شود و برای پیشگیری از این مشکل چه باید کرد؟ برخلاف تصور بعضی افراد، مراقبت مؤثر از پوست لزوماً به محصولات گران‌قیمت یا روتین‌های پیچیده نیاز ندارد. انتخاب شوینده مناسب، استفاده درست از مرطوب‌کننده و اصلاح چند عادت روزمره می‌تواند به حفظ رطوبت پوست کمک کند.
در ادامه، دلایل اصلی خشکی پوست در پاییز و روش‌های مراقبت از صورت، دست‌ها، لب‌ها و سایر قسمت‌های بدن را بررسی می‌کنیم.
خشکی پوست در پاییز معمولاً با کاهش رطوبت هوا ارتباط دارد. پوست به‌طور طبیعی حاوی آب و چربی‌هایی است که در حفظ نرمی و انعطاف‌پذیری آن نقش دارند. با خشک شدن هوا، آب موجود در سطح پوست سریع‌تر تبخیر می‌شود و احتمال بروز خشکی افزایش پیدا می‌کند.
لایه بیرونی پوست بخشی از سد دفاعی بدن است که از خروج بیش از حد رطوبت جلوگیری می‌کند. اگر عملکرد این لایه مختل شود، ممکن است علائمی مانند کشیدگی، زبری، خارش و پوسته‌پوسته شدن ظاهر شوند.
عوامل مختلفی می‌توانند در این فرایند نقش داشته باشند:
- کاهش رطوبت هوا: حضور در محیط‌های خشک، احتمال از دست رفتن آب پوست را افزایش می‌دهد.
- استفاده از وسایل گرمایشی: بخاری، شوفاژ و سیستم‌های گرمایش مرکزی می‌توانند رطوبت هوای داخل خانه را کاهش دهند.
- حمام طولانی با آب داغ: آب بسیار گرم و شست‌وشوی مکرر ممکن است چربی‌های طبیعی و محافظ پوست را از بین ببرد.
- شوینده‌های قوی: صابون‌های نامناسب و محصولات معطر می‌توانند خشکی و تحریک پوست را تشدید کنند.
- افزایش سن و برخی بیماری‌ها: مشکلاتی مانند اگزما و پسوریازیس و همچنین کاهش تولید چربی طبیعی پوست با افزایش سن، ممکن است در ایجاد خشکی نقش داشته باشند.
خشکی پوست همیشه با پوسته‌پوسته شدن واضح همراه نیست. گاهی نخستین نشانه آن، احساس کشیدگی پس از شستن صورت یا دوش گرفتن است.
از دیگر علائم رایج می‌توان به زبری، خارش، ایجاد خطوط ریز ناشی از کم‌آبی، ترک‌خوردگی و تغییر رنگ قسمت‌های خشک پوست اشاره کرد. در موارد شدیدتر، التهاب و ترک‌های دردناک نیز ممکن است ایجاد شوند.
خشکی می‌تواند در قسمت‌های مختلف بدن ظاهر شود، اما صورت، دست‌ها، ساق پا و لب‌ها از نواحی شایع هستند. شستن مکرر دست‌ها و تماس مداوم با مواد شوینده نیز احتمال تشدید این مشکل را افزایش می‌دهد.
نکته مهم این است که پوست چرب هم ممکن است کم‌آب شود. چربی پوست به میزان تولید سبوم یا چربی طبیعی آن مربوط است، در حالی که کم‌آبی به کاهش آب موجود در پوست اشاره دارد. بنابراین، حتی اگر پیشانی و بینی شما چرب باشند، ممکن است در پاییز قسمت‌های دیگر صورت احساس کشیدگی داشته باشند.
برای پیشگیری از خشکی پوست، بهتر است به‌جای استفاده هم‌زمان از محصولات متعدد، چند عادت ساده را به‌طور منظم رعایت کنید.
نخستین قدم، انتخاب شوینده‌ای است که پوست را بدون از بین بردن بیش از حد چربی‌های محافظ تمیز کند. اگر پوست خشکی دارید، شوینده‌های کرمی، غیرصابونی و فاقد عطر می‌توانند انتخاب مناسبی باشند. برای پوست چرب نیز بهتر است محصولی انتخاب کنید که چربی اضافی را پاک کند، بدون اینکه پس از شست‌وشو احساس کشیدگی ایجاد شود.
هنگام شستن صورت از آب ولرم استفاده کنید و پوست را با حوله زبر نسایید. برای خشک کردن صورت کافی است حوله تمیزی را به‌آرامی روی پوست بگذارید تا رطوبت اضافی جذب شود.
زمان استفاده از مرطوب‌کننده نیز اهمیت زیادی دارد. آکادمی پوست آمریکا توصیه می‌کند این محصولات را بلافاصله پس از شست‌وشو یا حمام، زمانی که پوست هنوز کمی نم‌دار است، استفاده کنید. این کار به حفظ آب موجود در لایه سطحی پوست و کاهش تبخیر رطوبت کمک می‌کند.
اگر پوستتان بسیار خشک است، کرم‌های غلیظ‌تر ممکن است در مقایسه با لوسیون‌های سبک عملکرد بهتری داشته باشند. همچنین نیازی نیست استفاده از مرطوب‌کننده را فقط به صبح و شب محدود کنید؛ هر زمان که پوست احساس خشکی کرد، می‌توانید از محصول مناسب استفاده کنید.
دوش گرفتن طولانی با آب داغ نیز یکی از عواملی است که خشکی پوست را تشدید می‌کند. متخصصان آکادمی پوست آمریکا پیشنهاد می‌کنند مدت دوش گرفتن یا حمام را به حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه محدود کنید و به‌جای آب داغ، آب ولرم را به کار ببرید.
پس از حمام، پوست را به‌آرامی خشک کنید و پیش از آنکه کاملاً خشک شود، کرم یا لوسیون بدن بزنید. این کار به حفظ رطوبت پوست کمک می‌کند.
اگر با روشن شدن بخاری یا شوفاژ، هوای خانه خشک می‌شود، استفاده از دستگاه بخور می‌تواند مفید باشد. دستگاه بخور سرد در صورت استفاده صحیح، رطوبت محیط را افزایش می‌دهد؛ بااین‌حال، تمیز کردن منظم مخزن آن ضروری است تا از رشد کپک و تجمع آلودگی جلوگیری شود.
همچنین بهتر است دمای محیط را بیش از حد بالا نبرید و هنگام خواب، شرایط اتاق را به‌گونه‌ای تنظیم کنید که هوا بیش از اندازه خشک نباشد.
در روزهای سرد و بادخیز پاییز، پوشاندن قسمت‌های در معرض هوای سرد می‌تواند از تحریک پوست جلوگیری کند. استفاده از دستکش هنگام خروج از خانه، به‌ویژه برای افرادی که پوست دستشان زود خشک می‌شود، اهمیت دارد.
اگر لباس‌های پشمی باعث خارش پوستتان می‌شوند، بهتر است زیر آن‌ها یک لایه لباس نخی و نرم بپوشید تا تماس مستقیم الیاف تحریک‌کننده با پوست کاهش پیدا کند.
برای انتخاب کرم مناسب پوست خشک، به ترکیبات محصول و نیازهای پوست خود توجه کنید؛ قیمت بالا یا نام تجاری به‌تنهایی تضمین‌کننده مناسب بودن یک محصول نیست.
برخی از ترکیبات مفید در مرطوب‌کننده‌ها عبارت‌اند از:
- گلیسیرین: رطوبت را جذب می‌کند و به افزایش آب موجود در لایه سطحی پوست کمک می‌کند.
- هیالورونیک اسید: توانایی جذب آب دارد و در بسیاری از محصولات آبرسان استفاده می‌شود.
- سرامیدها: از چربی‌های طبیعی سد دفاعی پوست هستند و به حفظ رطوبت و عملکرد این لایه کمک می‌کنند.
- شی‌باتر: خاصیت نرم‌کنندگی دارد و در تولید کرم‌های مخصوص پوست خشک به کار می‌رود.
- وازلین یا پترولاتوم: با ایجاد یک لایه محافظ روی پوست، از تبخیر بیش از حد آب جلوگیری می‌کند.
- دایمتیکون: ترکیبی نرم‌کننده و محافظ است که می‌تواند زبری پوست را کاهش دهد.
انتخاب یک مرطوب‌کننده مناسب حاوی یک یا چند مورد از این ترکیبات می‌تواند به کاهش خشکی و احساس کشیدگی پوست کمک کند. البته لازم نیست برای استفاده از هر ترکیب، محصول جداگانه‌ای بخرید؛ بسیاری از کرم‌ها چند ماده مؤثر را به‌طور هم‌زمان در خود دارند.
برای مراقبت از پوست در پاییز، داشتن یک برنامه صبحگاهی و شبانه ساده معمولاً کافی است. محصولات مورد استفاده باید با نوع پوست و شدت خشکی آن تناسب داشته باشند.
در برنامه صبحگاهی، ابتدا صورت را با شوینده ملایم بشویید یا اگر با وضعیت پوستتان سازگار است، از آب ولرم استفاده کنید. سپس مرطوب‌کننده بزنید و در مرحله آخر از ضدآفتاب با طیف وسیع و SPF حداقل ۳۰ استفاده کنید. سرد شدن هوا به معنای از بین رفتن خطر اشعه فرابنفش نیست؛ بنابراین، محافظت در برابر آفتاب همچنان اهمیت دارد.
در برنامه شبانه، ابتدا آرایش، ضدآفتاب و آلودگی‌های روزانه را با پاک‌کننده مناسب از روی پوست بردارید. در صورت نیاز، از شوینده ملایم استفاده کنید و سپس مرطوب‌کننده بزنید. اگر پوستتان بسیار خشک است، ممکن است کرمی با بافت غلیظ‌تر برای استفاده شبانه مناسب‌تر باشد.
در صورتی که از محصولات درمانی مانند رتینوئیدها یا لایه‌بردارهای شیمیایی استفاده می‌کنید، به این نکته توجه داشته باشید که این مواد ممکن است خشکی و تحریک پوست را افزایش دهند. اگر چنین علائمی ایجاد شد، برای تغییر دفعات مصرف یا انتخاب محصول مناسب‌تر با پزشک مشورت کنید.
نوع پوست نیز در انتخاب محصولات مراقبتی نقش مهمی دارد. همه افراد به مرطوب‌کننده نیاز دارند، اما بافت و ترکیبات محصول باید با ویژگی‌های پوست هماهنگ باشند.
برای پوست خشک، کرم‌های غلیظ‌تر و فاقد عطر معمولاً گزینه مناسب‌تری هستند. استفاده از شوینده ملایم و کاهش شست‌وشوهای غیرضروری نیز می‌تواند به حفظ چربی طبیعی پوست کمک کند.
افرادی که پوست چرب دارند، نباید مرطوب‌کننده را به‌طور کامل کنار بگذارند. لوسیون‌ها و ژل‌کرم‌های سبک و غیرکومدوژنیک می‌توانند بدون ایجاد احساس سنگینی، رطوبت پوست را حفظ کنند.
برای پوست مختلط، استفاده از مرطوب‌کننده سبک در تمام صورت و محصولی غنی‌تر روی قسمت‌های خشک مانند گونه‌ها می‌تواند مفید باشد.
اگر پوست حساسی دارید، محصولات ساده و فاقد عطر را انتخاب کنید. بهتر است هر محصول جدید را ابتدا روی بخش کوچکی از پوست امتحان کنید و چند محصول تازه را به‌صورت هم‌زمان وارد برنامه مراقبتی خود نکنید.
در صورت ابتلا به اگزما یا التهاب مداوم نیز ممکن است محصولات معمول مراقبت از پوست کافی نباشند و به درمان تخصصی نیاز داشته باشید.
لب‌ها به دلیل نازک‌تر بودن پوست و برخورداری از غدد چربی محافظ کمتر، در برابر هوای سرد و خشک آسیب‌پذیرتر هستند. به همین دلیل، در پاییز و زمستان ممکن است سریع‌تر رطوبت خود را از دست بدهند و دچار خشکی یا ترک‌خوردگی شوند.
وزش باد، تنفس از راه دهان و عادت به خیس کردن لب‌ها با زبان نیز می‌توانند این مشکل را تشدید کنند. برای پیشگیری، بهتر است به‌طور منظم از بالم لب فاقد عطر و مواد تحریک‌کننده استفاده کنید.
محصولات حاوی وازلین، روغن‌های معدنی یا سرامید می‌توانند به حفظ رطوبت لب‌ها کمک کنند. اگر لب‌ها بسیار خشک و ترک‌خورده‌اند، پمادهای غلیظی مانند وازلین معمولاً لایه محافظ مؤثرتری نسبت به محصولات سبک و مومی ایجاد می‌کنند.
خیس کردن لب‌ها با زبان عادت مناسبی نیست؛ زیرا بزاق پس از تبخیر می‌تواند خشکی را بیشتر کند. همچنین از کندن پوسته‌های لب و استفاده از اسکراب‌های زبر خودداری کنید. در روزهای آفتابی نیز استفاده از بالم لب با SPF حداقل ۳۰ توصیه می‌شود.
اگر خشکی و ترک لب‌ها با وجود مراقبت منظم پس از دو تا سه هفته بهتر نشد یا با درد، خونریزی و التهاب شدید همراه بود، بهتر است به متخصص پوست مراجعه کنید. در چنین شرایطی، ممکن است عامل ایجاد خشکی تنها شرایط آب‌وهوایی نباشد.
نوشیدن آب کافی برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است و کم‌آبی بدن می‌تواند بر وضعیت پوست تأثیر بگذارد. بااین‌حال، نوشیدن آب بیش از نیاز بدن به‌تنهایی راه‌حل خشکی پوست ناشی از هوای سرد و کم‌رطوبت نیست.
در بسیاری از موارد، خشکی پوست به دلیل تبخیر آب از سطح آن یا اختلال در سد دفاعی پوست ایجاد می‌شود. به همین دلیل، استفاده از مرطوب‌کننده و کاهش عوامل تحریک‌کننده اهمیت بیشتری دارد.
اگر در طول روز به میزان کافی آب می‌نوشید، افزایش بیش از حد مصرف آن لزوماً پوستتان را مرطوب‌تر نمی‌کند. بهتر است به‌جای تکیه بر نوشیدن آب بیشتر، مجموعه‌ای از عادت‌های مراقبتی مناسب را در برنامه روزانه خود قرار دهید.
بیشتر موارد خشکی خفیف پوست با اصلاح روش شست‌وشو و استفاده منظم از مرطوب‌کننده بهبود پیدا می‌کنند. بااین‌حال، گاهی خشکی پوست می‌تواند نشانه یک بیماری پوستی یا مشکل زمینه‌ای باشد.
بر اساس راهنمای کلینیک مایو، اگر خشکی پوست با وجود مراقبت مناسب ادامه پیدا کند یا با التهاب شدید، درد، زخم، عفونت یا خارش مختل‌کننده خواب همراه باشد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
همچنین پوسته‌پوسته شدن بخش‌های وسیعی از پوست یا ایجاد ترک‌های عمیق و خونریزی را نباید صرفاً با استفاده از محصولات آرایشی و بهداشتی نادیده گرفت.
در مجموع، خشکی پوست در پاییز بیشتر تحت تأثیر کاهش رطوبت هوا، استفاده از وسایل گرمایشی، شست‌وشوی نامناسب و از دست رفتن آب سطح پوست قرار دارد. برای پیشگیری از این مشکل، استفاده از شوینده ملایم، انتخاب مرطوب‌کننده متناسب با نوع پوست و پرهیز از حمام طولانی با آب داغ اهمیت زیادی دارد.
محافظت از پوست در برابر باد و سرما، رسیدگی به خشکی لب‌ها و دست‌ها و حفظ رطوبت هوای خانه نیز می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. در نهایت، مهم‌تر از تعداد محصولات مراقبتی یا قیمت آن‌ها، انتخاب محصول مناسب و استفاده منظم از آن است.
منیع: https://iran-beauty-org.ir
