از پایان جنگ سرد تاکنون، مجموع سلاح‌های هسته‌ای جهان به‌طور چشمگیری کاهش یافته است؛ اما این روند به معنای ثابت ماندن موازنه قدرت میان کشورهای دارنده این تسلیحات نیست. درحالی‌که آمریکا و روسیه بخش قابل‌توجهی از ذخایر هسته‌ای خود را کنار گذاشته‌اند، کشورهایی مانند چین، هند و پاکستان مسیر معکوسی را در پیش گرفته و بر تعداد کلاهک‌های خود افزوده‌اند.
مقایسه آمار سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که اگرچه آمریکا و روسیه همچنان قدرت‌های اصلی هسته‌ای جهان هستند، جایگاه چین در این عرصه به‌سرعت در حال تغییر است.
این گزارش با تکیه بر داده‌های فدراسیون دانشمندان آمریکایی (FAS)، تعداد تخمینی کلاهک‌های هسته‌ای کشورهای مختلف را در سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۲۶ بررسی می‌کند. ارقام ارائه‌شده شامل کلاهک‌های مستقر و ذخیره‌شده در زرادخانه‌های نظامی است، اما تسلیحات بازنشسته‌ای را که هنوز در انتظار برچیده‌شدن قرار دارند، شامل نمی‌شود.
آمریکا و روسیه همچنان ۸۳ درصد از زرادخانه هسته‌ای جهان را در اختیار دارند
مجموع ذخایر نظامی کلاهک‌های هسته‌ای در ۹ کشور دارنده این تسلیحات، از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۶ حدود ۳۷ درصد کاهش یافته است. بخش عمده این افت به کاهش زرادخانه‌های آمریکا و روسیه مربوط می‌شود.
در سال ۲۰۰۶، ایالات متحده حدود ۷ هزار و ۸۵۳ کلاهک هسته‌ای در اختیار داشت. ذخایر روسیه نیز در همان زمان نزدیک به ۶ هزار و ۶۴۳ کلاهک برآورد می‌شد.
اما پس از گذشت دو دهه، جایگاه این دو کشور در صدر فهرست تغییر کرده است. روسیه اکنون با حدود ۴ هزار و ۴۰۰ کلاهک در رتبه نخست قرار دارد و آمریکا با نزدیک به ۳ هزار و ۷۰۰ کلاهک، جایگاه دوم را به خود اختصاص داده است.
| کشور | کلاهک‌های هسته‌ای در ۲۰۰۶ | کلاهک‌های هسته‌ای در ۲۰۲۶ |
|---|---|---|
| ایالات متحده آمریکا | ۷٬۸۵۳ | ۳٬۷۰۰ |
| روسیه | ۶٬۶۴۳ | ۴٬۴۰۰ |
| فرانسه | ۳۵۰ | ۲۹۰ |
| بریتانیا | ۲۴۵ | ۲۲۵ |
| چین | ۲۳۵ | ۶۲۰ |
| اسرائیل | ۸۰ | ۹۰ |
| پاکستان | ۵۰ | ۱۷۰ |
| هند | ۴۳ | ۱۹۰ |
| کره شمالی | — | ۶۰ |
با وجود کاهش قابل‌توجه ذخایر هسته‌ای در آمریکا و روسیه، این دو کشور همچنان فاصله زیادی با سایر قدرت‌های اتمی دارند. زرادخانه هرکدام از آن‌ها چندین برابر بزرگ‌تر از ذخایر چین، سومین قدرت هسته‌ای جهان است. این اختلاف نشان می‌دهد که ساختار قدرت هسته‌ای امروز همچنان تا اندازه زیادی تحت تأثیر میراث دوران جنگ سرد قرار دارد.
بااین‌حال، آینده کنترل تسلیحات هسته‌ای با ابهام بیشتری روبه‌رو شده است. پیمان New START در فوریه ۲۰۲۶ اعتبار خود را از دست داد و با پایان آن، آخرین محدودیت‌های الزام‌آور قانونی بر نیروهای هسته‌ای راهبردی مستقر آمریکا و روسیه نیز کنار رفت.
چین با سرعت در حال افزایش توان هسته‌ای خود است
در میان کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای، چین طی دو دهه گذشته یکی از چشمگیرترین روندهای توسعه زرادخانه را تجربه کرده است.
تعداد کلاهک‌های هسته‌ای این کشور از حدود ۲۳۵ عدد در سال ۲۰۰۶ به نزدیک ۶۲۰ عدد در سال ۲۰۲۶ رسیده است. این تغییر به معنای رشد ۱۶۴ درصدی ذخایر هسته‌ای چین در این بازه زمانی است.
پکن با گسترش توان هسته‌ای خود توانسته از فرانسه و بریتانیا پیشی بگیرد و به سومین قدرت بزرگ اتمی جهان از نظر تعداد کلاهک‌های نظامی تبدیل شود. البته فاصله چین با آمریکا و روسیه همچنان قابل‌توجه است.
این افزایش تنها به بیشتر شدن تعداد کلاهک‌ها محدود نمی‌شود؛ چین هم‌زمان در حال نوسازی زیرساخت‌ها و سامانه‌های حمل تسلیحات هسته‌ای خود است. ساخت سیلوهای تازه برای موشک‌های بالستیک قاره‌پیما، توسعه موشک‌های قابل پرتاب از زیردریایی و ارتقای دیگر تجهیزات مرتبط، بخشی از این برنامه به شمار می‌روند.
طبق اطلاعات فدراسیون دانشمندان آمریکایی، چین در حال احداث ۳۲۰ سیلوی جدید برای موشک‌های سوخت جامد در سه پایگاه مختلف است. علاوه بر این، ساخت ۳۰ سیلوی دیگر برای موشک‌های سوخت مایع نیز در برنامه این کشور قرار دارد.
چین همچنین شش زیردریایی هسته‌ای مجهز به موشک‌های بالستیک را وارد چرخه عملیاتی کرده است. این زیردریایی‌ها توانایی پکن برای حمل و شلیک تسلیحات هسته‌ای از دریا را افزایش می‌دهند و به گسترش ظرفیت راهبردی این کشور کمک می‌کنند.
هند و پاکستان نیز زرادخانه‌های هسته‌ای خود را گسترش داده‌اند
رشد توان هسته‌ای در آسیا به چین محدود نمی‌شود. هند و پاکستان نیز طی دو دهه گذشته تعداد کلاهک‌های خود را افزایش داده‌اند.
ذخایر هسته‌ای هند از ۴۳ کلاهک در سال ۲۰۰۶ به حدود ۱۹۰ عدد در سال ۲۰۲۶ رسیده است. پاکستان نیز در همین مدت تعداد کلاهک‌های خود را از ۵۰ به ۱۷۰ عدد افزایش داده است.
این توسعه در شرایطی ادامه دارد که اختلاف‌ها و تنش‌های امنیتی دیرینه میان دو کشور همچنان پابرجاست. درعین‌حال، افزایش قدرت نظامی چین نیز بیش از گذشته در محاسبات راهبردی هند اهمیت پیدا کرده است.
کره شمالی هم در فاصله این دو مقطع زمانی به یکی از کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای تبدیل شده است. اگرچه آمار قابل‌اتکایی از تعداد کلاهک‌های این کشور در سال ۲۰۰۶ در دسترس نیست، برآوردها نشان می‌دهند پیونگ‌یانگ در سال ۲۰۲۶ حدود ۶۰ کلاهک هسته‌ای مونتاژشده در اختیار دارد.
هرچند ذخایر هسته‌ای این کشورهای آسیایی در مقایسه با آمریکا و روسیه کوچک‌تر است، نباید قدرت تخریب چنین تسلیحاتی را دست‌کم گرفت. حتی تعداد محدودی کلاهک هسته‌ای مدرن می‌تواند خسارات انسانی و ویرانی گسترده‌ای به بار بیاورد.
قدرت انفجار برخی از کلاهک‌های هسته‌ای امروزی تقریبا ۳۰ برابر بمب اتمی است که در سال ۱۹۴۵ بر شهر هیروشیما فرود آمد. قدرت انفجاری آن بمب معادل ۱۵ هزار تن ماده منفجره TNT بود.
برآورد می‌شود که تا پایان سال ۱۹۴۵، حدود ۱۴۰ هزار نفر در پی بمباران اتمی هیروشیما جان خود را از دست داده باشند.
