رسانههای آمریکایی در گزارشهای اخیر خود مدعی شدهاند که نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، اگر تحت فشارهای خارجی کشور را ترک کند، ممکن است با تهدیدی جدی از سوی شبکههای اطلاعاتی کوبا روبهرو شود. این ادعا در شرایطی مطرح میشود که ایالات متحده آشکارا خواستار کنار رفتن مادورو از قدرت است و همزمان دونالد ترامپ اعلام کرده که آماده است شخصاً با او گفتوگو کند؛ اقدامی که با توجه به مواضع اخیر واشنگتن علیه مادورو، بسیاری را شگفتزده کرده است.
ایالات متحده در چارچوب عملیاتی موسوم به «نیزه جنوبی» حضور نظامی خود را در کارائیب توجیه کرده و آن را صرفاً اقدامی علیه قاچاق مواد مخدر معرفی میکند. با این حال، تحلیلگران معتقدند یکی از اصلیترین موانع برای کنارهگیری مادورو، وابستگی و فشار مستقیم کوباست. روابط متقابل میان کاراکاس و هاوانا از سال ۲۰۱۳ تاکنون پابرجا مانده؛ کوبا با اعزام پزشکان و مشاوران نظامی به ونزوئلا نقش حمایتی ایفا میکند و در مقابل، نفت ارزان و منابع مالی از مادورو دریافت میکند. همین پیوند استراتژیک، بقای سیاسی مادورو را تضمین کرده است.
در همین حال، دولت آمریکا اخیراً گروه موسوم به «کارتل خورشیدها» را که به ونزوئلا نسبت داده میشود، بهعنوان یک سازمان تروریستی خارجی معرفی کرده است. این اقدام به واشنگتن امکان میدهد تحریمهای گستردهتری اعمال کند و حتی زمینه اقدامات نظامی آینده را فراهم سازد. گزارشها حاکی از آن است که در جریان عملیاتهای دریایی آمریکا، تاکنون بیش از هشتاد نفر در حملات موشکی علیه قایقهای حامل مواد مخدر کشته شدهاند. دولت ونزوئلا این ادعاها را «بیاساس» خوانده و وجود چنین کارتل را انکار کرده است.
زمانبندی تصمیم ترامپ برای ارتباط مستقیم با مادورو در حالی است که کاخ سفید بهتازگی موضعی سختگیرانهتر علیه او اتخاذ کرده. منابع نزدیک به دولت آمریکا میگویند فعلاً برنامهای برای حمله مستقیم یا ربودن رئیسجمهور ونزوئلا وجود ندارد، اما گزینههای نظامی همچنان روی میز باقی ماندهاند. برخی مقامات تأکید کردهاند که هدف فوری واشنگتن نابودی شبکههای قاچاق مواد مخدر است، نه تغییر رژیم؛ هرچند بسیاری این توضیح را کافی نمیدانند.
در واکنش به این فشارها، مادورو تلاش کرده با حرکاتی غیرمعمول سطح تنشها را کاهش دهد. او اخیراً بازخوانی آهنگ «تصور کن» جان لنون را اجرا کرده و در یک گردهمایی با حرکاتی شبیه ترامپ به رقص پرداخته است؛ اقدامی که تحلیلگران آن را تلاشی برای جلب توجه و نرم کردن موضع رئیسجمهور آمریکا میدانند.
زندگی و مسیر سیاسی مادورو
نیکلاس مادورو در سال ۱۹۶۲ در کاراکاس متولد شد. او در خانوادهای چپگرا رشد کرد و تحصیلات دبیرستانیاش را نیمهکاره رها کرد. پیش از ورود به سیاست، راننده اتوبوس بود و سپس بهعنوان رهبر اتحادیه کارگری شناخته شد. در سال ۲۰۰۰ وارد مجلس ملی شد و پس از مرگ هوگو چاوز در ۲۰۱۳ به ریاستجمهوری رسید. مادورو در سال ۲۰۱۸ بار دیگر انتخاب شد، اما انتخابات او با اعتراضات گسترده داخلی و بینالمللی همراه بود و بسیاری مشروعیت آن را زیر سؤال بردند.
در طول دوران ریاستجمهوری، او با سوءقصدی در سال ۲۰۱۸ جان سالم به در برد و بارها با بحرانهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی دستوپنجه نرم کرده است. مخالفان به رهبری خوان گوایدو ریاستجمهوری او را «غیرقانونی» خواندهاند و جامعه جهانی نیز بارها نسبت به گرایشهای استبدادی و تمرکز قدرت در ونزوئلا ابراز نگرانی کرده است.
امروز، مادورو در نقطهای حساس قرار دارد؛ فشارهای خارجی، تهدیدهای داخلی و وابستگی به کوبا آینده سیاسی او را مبهم کرده است. اینکه آیا گفتوگوی مستقیم با ترامپ میتواند راهی برای کاهش تنشها باشد یا مقدمهای برای تغییرات بزرگتر، پرسشی است که پاسخ آن در هفتهها و ماههای آینده روشن خواهد شد.
