در روزهای اخیر نام بیماری سندرم DRESS به واسطهی صحبتهای ترانه علیدوستی دوباره بر سر زبانها افتاده است. او در یک مستند توضیح داد که با این اختلال نادر درگیر بوده و تجربهی شخصیاش نشان میدهد که این بیماری میتواند تأثیر جدی بر کیفیت زندگی بگذارد. اما سندرم DRESS دقیقاً چیست و چرا متخصصان آن را یکی از خطرناکترین واکنشهای دارویی میدانند؟
سندرم DRESS که مخفف عبارت Drug Reaction with Eosinophilia and Systemic Symptoms است، نوعی واکنش شدید و غیرمعمول بدن به برخی داروهای تجویزی محسوب میشود. این اختلال به دلیل واکنش بیشازحد سیستم ایمنی رخ میدهد و میتواند پوست، خون و اندامهای حیاتی مانند کبد، کلیه یا قلب را تحت تأثیر قرار دهد. آمارها نشان میدهد میزان مرگومیر ناشی از این بیماری تا حدود ده درصد گزارش شده است.
علت بروز
پژوهشها نشان میدهد که فعال شدن بیشازحد سلولهای T و آزاد شدن سیتوکینها نقش اصلی در بروز این سندرم دارند. داروهایی مانند ضدتشنجها، آنتیبیوتیکها، داروهای ضدویروس، آلوپورینول و برخی داروهای روانپزشکی بیشترین ارتباط را با این واکنش دارند. علاوه بر این، استعداد ژنتیکی، ضعف عملکرد کبد در متابولیسم داروها و حتی فعال شدن مجدد ویروسهایی مانند EBV یا HHV6 میتوانند زمینهساز بروز این بیماری باشند.
نشانهها
علائم DRESS معمولاً چند هفته پس از شروع مصرف داروی محرک ظاهر میشوند. تب بالا، بثورات پوستی، تورم غدد لنفاوی، افزایش غیرطبیعی سلولهای خونی و التهاب اندامهای داخلی از جمله نشانههای رایج هستند. همین گستردگی علائم باعث میشود تشخیص بیماری دشوار باشد و گاهی با بیماریهایی مانند هپاتیت ویروسی یا لوپوس اشتباه گرفته شود.
تشخیص
برای تشخیص دقیق، پزشکان مجموعهای از معیارها را بررسی میکنند؛ از جمله سابقه مصرف داروی مشکوک، وجود راش پوستی، تب بالای ۳۸ درجه، درگیری اندامهای داخلی و تغییرات در آزمایش خون. برخی محققان ژاپنی حتی فعال شدن مجدد ویروس HHV6 را نیز بهعنوان یکی از شاخصهای مهم در نظر گرفتهاند.
درمان
اولین و مهمترین اقدام، قطع فوری داروی عامل است. پس از آن درمان بیشتر جنبهی حمایتی دارد؛ شامل کنترل تب، مراقبت از پوست، تغذیه مناسب و پیشگیری از عفونت. در بسیاری از موارد از کورتیکواستروئیدهای سیستمیک برای مهار واکنش ایمنی استفاده میشود، هرچند هنوز دربارهی دوز و مدت مصرف آنها اجماع کامل وجود ندارد. در موارد شدیدتر، داروهای سرکوبکنندهی ایمنی، ایمونوگلوبولین داخل وریدی یا حتی پلاسمافرزیس به کار گرفته میشوند.
پیامدهای طولانیمدت
حتی پس از بهبودی، بیماران ممکن است با مشکلات جدیدی روبهرو شوند. اختلالات تیروئیدی مانند هاشیموتو یا گریوز، آسیب دائمی به کبد یا کلیه و نیاز به درمانهای جدی مانند پیوند یا دیالیز از جمله عوارض شناختهشده هستند. همچنین مصرف طولانیمدت کورتیکواستروئیدها میتواند خطر ابتلا به عفونتهایی مانند هرپس یا ذاتالریه را افزایش دهد.
جمعبندی
سندرم DRESS نمونهای از پیچیدگیهای واکنشهای دارویی است؛ بیماریای نادر اما بالقوه مرگبار که نیازمند تشخیص سریع و مراقبت دقیق است. تجربهی ترانه علیدوستی بار دیگر توجه عمومی را به این اختلال جلب کرده و نشان داده است که آگاهی دربارهی چنین بیماریهایی میتواند نقش مهمی در پیشگیری و مدیریت آنها داشته باشد.
