تحولات اخیر ونزوئلا، از انتقال نیکلاس مادورو به آمریکا تا واکنشهای داخلی و بینالمللی، بار دیگر نشان داد که دستگاه تحلیل و پیشبینی در ایران با ضعف جدی روبهروست. کشوری که سالها در ادبیات رسمی بهعنوان نماد مقاومت ضدآمریکایی و شریک راهبردی تهران در آمریکای لاتین معرفی میشد، اکنون در شرایطی قرار گرفته که بسیاری از ناظران داخلی آن را ناگهانی و غیرمنتظره توصیف میکنند؛ گویی هیچ نشانهای از وقوع چنین رخدادی دیده نشده بود.
در ماههای گذشته، کمتر تحلیل جدی در فضای رسانهای و دانشگاهی ایران وجود داشت که احتمال دستگیری مادورو را مطرح کند. نه هشدار درباره شکافهای درونی قدرت، نه برآوردی از فرسایش اجتماعی و اقتصادی، و نه حتی سناریوهای حداقلی درباره آینده سیاسی کاراکاس در دستور کار تحلیلگران نزدیک به سیاست رسمی ایران قرار نگرفته بود. این خلأ تحلیلی اهمیت بیشتری پیدا میکند وقتی بدانیم ایران میلیاردها دلار سرمایهگذاری در ونزوئلا داشته است.
در چنین فضایی، بازخوانی دیدگاههای دیپلماتهای پیشین اهمیت دارد. احمد سبحانی، سفیر سابق ایران در کاراکاس، در گفتوگویی تازه تأکید کرده که حکومت ونزوئلا همچنان پابرجاست و اقدام آمریکا بیشتر یک عملیات جاسوسی بوده تا جنگ مستقیم. او معتقد است که آمریکا با کمک عوامل نفوذی و در شرایطی خاص، مادورو را ربوده و این اقدام نهتنها غیرقانونی بلکه برهمزننده نظم جهانی است. سبحانی اضافه کرده که آینده کشور به واکنش مردم و مواضع نهادهای بینالمللی بستگی دارد.
او در توضیحات خود یادآور شد که ونزوئلا جامعهای دو قطبی است و هیچگاه رئیسجمهور با آرای قاطع به قدرت نرسیده است. به باور او، اپوزیسیون مادورو متفرق است و بخش بزرگی از مخالفان نیز از دخالت خارجی استقبال نمیکنند. همین امر میتواند زمینه مقاومت داخلی را فراهم کند. سبحانی پیشبینی کرده که پس از عبور جامعه از شوک اولیه، احتمال شکلگیری حمایت منسجم از دولت وجود دارد.
در این میان، پرسش مهمی که مطرح میشود این است که نیکلاس مادورو در دادگاه فدرال آمریکا با چه اتهاماتی محاکمه خواهد شد؟ پاسخ به این پرسش میتواند مسیر آینده بحران ونزوئلا را روشنتر کند و نشان دهد که آیا این اقدام آمریکا صرفاً یک نمایش سیاسی بوده یا مقدمهای برای تغییرات عمیقتر در آمریکای لاتین.
