جان وین یکی از چهره‌هایی است که بخش بزرگی از تاریخ سینمای کلاسیک هالیوود با نام او گره خورده است. این بازیگر فعالیت حرفه‌ای خود را در دهه ۱۹۲۰ و از دوران فیلم‌های صامت آغاز کرد و طی حدود پنج دهه، در بیش از ۱۷۰ فیلم به ایفای نقش پرداخت. او در طول این سال‌ها در ژانرهای مختلف حضور داشت و توانایی‌های متفاوتی از خود نشان داد، اما بیش از هر چیز با وسترن‌های هالیوودی شناخته می‌شود.
نقطه عطف مهم کارنامه جان وین در سال ۱۹۳۹ و با فیلم Stagecoach رقم خورد. او در این اثر نقش هنری «رینگو کید» را بازی کرد و به شهرتی بین‌المللی رسید. Stagecoach بعدها به یکی از آثار شاخص و تأثیرگذار تاریخ ژانر وسترن تبدیل شد.
وین پیش از مرگش در سال ۱۹۷۹، در بیش از ۸۰ فیلم وسترن ظاهر شد و به یکی از نمادهای اصلی این ژانر تبدیل شد. The Searchers، True Grit و Rio Bravo از جمله شناخته‌شده‌ترین وسترن‌های او هستند.
با این حال، حضور طولانی وین در سینما باعث شده تعدادی از آثار ارزشمند او در سایه فیلم‌های مشهورتر قرار بگیرند. بعضی از این فیلم‌ها امروز کمتر دیده می‌شوند، در حالی که همچنان می‌توانند برای علاقه‌مندان به وسترن‌های کلاسیک جذاب باشند. در ادامه، ۶ مورد از این آثار را بررسی می‌کنیم.
۶. Angel and the Badman (۱۹۴۷)
Angel and the Badman داستان یک هفت‌تیرکش زخمی را روایت می‌کند که یک زن جوان از فرقه کوئیکرها و خانواده‌اش از او مراقبت می‌کنند و باعث می‌شوند سلامتی‌اش را به دست آورد. این مرد در ادامه با یک دوراهی دشوار مواجه می‌شود؛ از یک سو گذشته خشونت‌بارش او را رها نمی‌کند و از سوی دیگر، احساساتی که نسبت به آن زن پیدا کرده، مسیر متفاوتی پیش رویش قرار می‌دهد.
فیلم البته از تیراندازی و قهرمان‌بازی‌های مرسوم وسترن بی‌بهره نیست، اما تمرکز اصلی آن روی درگیری‌های درونی شخصیت اصلی قرار دارد. همین ویژگی Angel and the Badman را به یکی از نمونه‌های اولیه و مهم وسترن‌هایی تبدیل کرده که تلاش می‌کردند تصویری انسانی‌تر از کابوی‌های کلاسیک هالیوود ارائه دهند؛ رویکردی که بعدها در این ژانر بسیار رایج شد.
این فیلم همچنین آغاز همکاری طولانی جان وین با جیمز ادوارد گرانت، نویسنده و کارگردان اثر، بود. همکاری این دو در نهایت به ساخت ۱۲ فیلم انجامید. با وجود کیفیت Angel and the Badman، این اثر در مقایسه با پروژه‌های شناخته‌شده‌تر آنها مانند The Alamo، The Comancheros و McLintock! کمتر دیده شده است.
این فیلم را ببینید اگر:
اگر به داستان‌های رمانتیک علاقه دارید و دوست دارید جان وین را در نقشی متفاوت و آسیب‌پذیرتر ببینید، Angel and the Badman انتخاب مناسبی است. فیلم بیش از آنکه روی تیراندازی و خشونت تمرکز کند، به تحول شخصیت‌ها و کشمکش‌های درونی آنها می‌پردازد.
از دیدن این فیلم صرف‌نظر کنید اگر:
اگر وسترن‌های کلاسیک اولیه را بیشتر به خاطر قهرمانان شکست‌ناپذیر و بی‌نقصی دوست دارید که مشکلات را با اسلحه حل می‌کنند، ممکن است فضای متفاوت این فیلم برایتان جذاب نباشد.
۵. The Sons of Katie Elder (۱۹۶۵)
جان وین در این فیلم در کنار دین مارتین، ارل هالیمن و مایکل اندرسون جونیور نقش یکی از چهار برادری را ایفا می‌کند که پس از سال‌ها دوری، برای شرکت در مراسم خاکسپاری مادرشان دوباره به زادگاهشان بازمی‌گردند.
اما بازگشت آنها با واقعیتی تلخ همراه است. برادران متوجه می‌شوند پدرشان به قتل رسیده و مزرعه خانوادگی نیز دیگر در اختیار آنها نیست. تلاش برای کشف حقیقت، آنها را با مجموعه‌ای از دروغ‌ها، رازها و فساد در شهرشان مواجه می‌کند و در نهایت مجبور می‌شوند برای دفاع از اعتبار خانواده و پس گرفتن حق خود مبارزه کنند.
اگر داستان این فیلم برایتان آشنا به نظر می‌رسد، دلیل آن می‌تواند فیلم Four Brothers محصول ۲۰۰۵ با بازی مارک والبرگ باشد؛ اثری که تا حدی از The Sons of Katie Elder الهام گرفته، هرچند فضای آن یک اکشن شهری خشن است و ارتباطی با فضای وسترن کلاسیک ندارد.
The Sons of Katie Elder نسبت به بسیاری از فیلم‌های ابتدایی جان وین حال‌وهوایی واقع‌گرایانه‌تر دارد. شخصیت وین در اینجا بیشتر شبیه کابوی‌های خشن، باتجربه و سرسختی است که او در سال‌های پایانی کارنامه‌اش بازی می‌کرد، نه قهرمانان جوان و آرمان‌گرای آثار اولیه‌اش.
فیلم در ظاهر یک وسترن سنتی به نظر می‌رسد، اما داستانی تاریک و نسبتاً مدرن درباره بی‌توجهی خانوادگی، احساس گناه و رابطه میان برادران ارائه می‌دهد.
این فیلم را ببینید اگر:
به دنبال یک وسترن کلاسیک و پرهیجان هستید یا Four Brothers را دیده‌اید و می‌خواهید فیلمی را تماشا کنید که بخشی از الهام آن اثر بوده است.
از دیدن این فیلم صرف‌نظر کنید اگر:
دنبال یک وسترن سبک و سرگرم‌کننده برای تماشای خانوادگی هستید. The Sons of Katie Elder فضای جدی و تلخی دارد و از حال‌وهوای شادتر برخی از آثار اولیه جان وین فاصله گرفته است.
۴. The Cowboys (۱۹۷۲)
در The Cowboys، جان وین نقش یک دام‌دار سالخورده را بازی می‌کند که برای انتقال گله خود به گروهی از پسران مدرسه‌ای نیاز دارد و آنها را برای این مأموریت دشوار استخدام می‌کند.
اما زمانی که اتفاقی تراژیک رخ می‌دهد، این نوجوانان دیگر فرصت ندارند دوران کودکی خود را ادامه دهند و مجبور می‌شوند خیلی زود با دنیای بزرگسالان روبه‌رو شوند. آنها در ادامه برای گرفتن انتقام و اجرای عدالت وارد مسیری خطرناک می‌شوند.
فیلم به دلیل کارگردانی قدرتمند و موسیقی چشمگیر جان ویلیامز مورد تحسین قرار گرفته است. یکی از جذاب‌ترین بخش‌های آن نیز دیدن جان وین در نقشی متفاوت است؛ مردی سالخورده و آسیب‌پذیر که بیشتر شبیه یک پدر و راهنماست تا قهرمان شکست‌ناپذیری که معمولاً از او سراغ داریم.
نکته جالب اینجاست که مهم‌ترین ویژگی فیلم در عین حال می‌تواند دلیل کمتر دیده شدن آن نیز باشد. وین در این اثر یکی از پیچیده‌ترین و چندلایه‌ترین بازی‌های دوران حرفه‌ای خود را ارائه می‌دهد، اما این نقش در مقایسه با شخصیت‌های افسانه‌ای و شکست‌ناپذیری که مخاطبان از او انتظار داشتند، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
این فیلم را ببینید اگر:
می‌خواهید توانایی‌های بازیگری جان وین را فراتر از تصویر همیشگی او ببینید. The Cowboys یکی از نمونه‌های قابل توجه از بازی احساسی و پخته او در سال‌های پایانی فعالیتش است؛ اجرایی که میان سرسختی، احساس گناه و عاطفه انسانی تعادل ایجاد می‌کند.
از دیدن این فیلم صرف‌نظر کنید اگر:
دلیل اصلی علاقه شما به وسترن‌ها، تماشای مناظر وسیع و چشم‌نواز غرب وحشی است. بخش قابل توجهی از داستان The Cowboys در محیطی باتلاقی و خطرناک اتفاق می‌افتد.
۳. Rio Lobo (۱۹۷۰)
Rio Lobo یک وسترن کلاسیک و پرتحرک و آخرین بخش از سه‌گانه غیررسمی هاوارد هاکس با جان وین است که Rio Bravo و El Dorado را نیز شامل می‌شود.
داستان فیلم مدت کوتاهی پس از پایان جنگ داخلی آمریکا اتفاق می‌افتد. جان وین در نقش یک سرهنگ سالخورده ارتش اتحادیه ظاهر می‌شود که با دو سرباز سابق ارتش کنفدراسیون متحد می‌شود تا گروهی از قانون‌شکنانی را پیدا کند که مسئول یک سرقت مرگبار قطار هستند.
این فیلم سومین همکاری هاوارد هاکس و جان وین بود که در آن تقابل میان یک مقام قانون‌مدار و گروهی از قانون‌شکنان محلی مورد توجه قرار می‌گیرد. با این حال، احتمالاً در زمان اکران، تکرار این فرمول برای بخشی از مخاطبان جذابیت دو فیلم قبلی را نداشت و Rio Lobo در گیشه عملکرد ضعیف‌تری نسبت به Rio Bravo و El Dorado داشت.
با این وجود، نمی‌توان فیلم را صرفاً نسخه‌ای تکراری از آثار قبلی دانست. Rio Lobo به جای تمرکز بر شهرهای کوچک آشنای وسترن، ماجرای یک سرقت قطار در دوران جنگ را وارد داستان می‌کند و موضوعاتی مانند خیانت، زخم‌های روحی ناشی از جنگ و پیامدهای جنگ داخلی را نیز مورد توجه قرار می‌دهد.
همین عناصر باعث شده‌اند Rio Lobo در مقایسه با دو فیلم قبلی سه‌گانه، فضای تلخ‌تر و بدبینانه‌تری داشته باشد.
این فیلم را ببینید اگر:
از Rio Bravo و El Dorado لذت برده‌اید اما هنوز سومین قسمت این سه‌گانه غیررسمی به کارگردانی هاوارد هاکس را تماشا نکرده‌اید، Rio Lobo می‌تواند گزینه مناسبی باشد.
از دیدن این فیلم صرف‌نظر کنید اگر:
به دنبال یک وسترن کاملاً نوآورانه هستید که قواعد تثبیت‌شده ژانر را کنار بزند و فرمولی کاملاً تازه ارائه کند.
۲. 3 Godfathers (۱۹۴۸)
جان فورد در 3 Godfathers داستانی با ریشه‌های کتاب مقدسی سه مغ را به فضای وسترن آمریکایی منتقل کرده است. جان وین در این فیلم یکی از سه سارق بانک را بازی می‌کند که پس از فرار به دل بیابانی سوزان، با یک مسئولیت غیرمنتظره روبه‌رو می‌شوند.
سه مرد برای محافظت از نوزادی که به تازگی یتیم شده، جان و آزادی خود را به خطر می‌اندازند. آنها به این کودک قول می‌دهند که او را سالم به مقصد برسانند و از او مراقبت کنند.
فیلم ترکیبی از احساس، طنز و قهرمانی‌های آشنای وسترن است و احتمالاً می‌توان آن را یکی از معنوی‌ترین آثار جان وین در دهه ۱۹۴۰ دانست.
3 Godfathers هنگام اکران به دلیل فیلمبرداری چشم‌نواز و داستان احساسی خود مورد استقبال منتقدان قرار گرفت، اما در سال‌های بعد تحت تأثیر همکاری‌های بسیار مشهورتر جان فورد و جان وین مانند The Searchers و Stagecoach قرار گرفت و کمتر مورد توجه قرار گرفت.
این فیلم را ببینید اگر:
برای تعطیلات کریسمس به دنبال فیلمی متفاوت هستید و ترجیح می‌دهید به جای آثار معمول این مناسبت، فیلمی جدی‌تر و خشن‌تر با فضای وسترن تماشا کنید.
از دیدن این فیلم صرف‌نظر کنید اگر:
با داستان‌هایی که از تمثیل‌های آشکار کتاب مقدس و نمادهای مذهبی پررنگ استفاده می‌کنند راحت نیستید؛ چرا که این عناصر نقش مهمی در پیشبرد داستان دارند.
۱. Dark Command (۱۹۴۰)
Dark Command تنها یک سال پس از موفقیت بزرگ جان وین در Stagecoach ساخته شد و او در این فیلم بار دیگر در کنار کلر تروور مقابل دوربین رفت. داستان در دوران جنگ داخلی آمریکا جریان دارد و فیلم از یک جهت اهمیت ویژه‌ای دارد: جان وین و روی راجرز، دو نام بزرگ تاریخ وسترن، در این اثر در کنار یکدیگر بازی کرده‌اند.
وین نقش یک کابوی صادق و سختکوش را بر عهده دارد که در رقابت برای تصدی سمت مارشال شهر، بر یک معلم محلی غلبه می‌کند. او علاوه بر پیروزی در این رقابت، قلب زنی را نیز به دست می‌آورد که هر دو مرد به او علاقه دارند.
شکست این معلم باعث خشم او می‌شود و در ادامه، گروهی از شورشیان مسلح و بی‌رحم را تشکیل می‌دهد تا منطقه را به آشوب بکشاند. در چنین شرایطی، مارشال تازه‌منصوب‌شده باید برای محافظت از شهر و ساکنان آن وارد نبرد شود.
Dark Command تقریباً تمام عناصر مورد انتظار از یک وسترن کلاسیک را در خود جای داده است؛ از صحنه‌های اکشن و داستان عاشقانه گرفته تا درگیری‌های بزرگ و حماسی در مرزهای غربی آمریکا.
فیلم در کنار این عناصر، مقدار مناسبی ملودرام و کمی طنز نیز به داستان اضافه می‌کند و در نتیجه اثری سرگرم‌کننده شکل می‌گیرد که از بسیاری از وسترن‌های مشهور جان وین چیزی کم ندارد. با این حال، به شکل عجیبی کمتر در فهرست آثار شاخص این بازیگر قرار گرفته است.
این فیلم را ببینید اگر:
به تماشای بدلکاری‌های جسورانه و چشمگیر سینمای آن دوران علاقه دارید و می‌خواهید جان وین و روی راجرز، دو اسطوره بزرگ وسترن، را در یک فیلم در کنار هم ببینید.
از دیدن این فیلم صرف‌نظر کنید اگر:
به دنبال ماندگارترین بازی جان وین در تمام دوران فعالیت حرفه‌ای او هستید. وین در این فیلم عملکرد قابل قبولی دارد، اما والتر پیجن با بازی کاریزماتیک، چندلایه و تأثیرگذار خود در نقش شخصیت منفی، بخش زیادی از توجه مخاطب را به خود اختصاص می‌دهد.
