افزایش بیسابقه قیمت لبنیات طی سه ماه اخیر، بازار این محصولات را با بحران جدی روبهرو کرده است. رشد ۷۰ درصدی قیمتها نه تنها توان خرید مردم را به شدت کاهش داده، بلکه مصرف سرانه لبنیات را به سطحی نگرانکننده رسانده و نگرانیهای تازهای درباره سلامت جامعه ایجاد کرده است.
امیرحسین اسماعیلپور، مدیرعامل یکی از کارخانههای لبنی، میگوید قیمت شیر خام از ۲۳ هزار تومان به ۳۵ هزار تومان رسیده و همین موضوع باعث افت فروش و افزایش برگشت محصولات شده است. او کمبود نهادههای دامی، بیماری تب برفکی و قطعیهای مکرر برق را از عوامل اصلی افزایش هزینه تولید دانست.
به گفته اسماعیلپور، بخش عمده شیرخام کشور صرف تولید شیرخشک میشود؛ محصولی که به دلیل قیمت پایین در ایران، بیشتر برای صادرات تولید میگردد. این روند باعث کاهش تولید سایر فرآوردههای لبنی و کمبود در بازار داخلی شده است.
علی احسان ظفری، رئیس اتحادیه فرآوردههای لبنی، تأکید میکند که یارانه نهادههای دامی عملاً به جیب کشورهای مقصد صادرات شیرخشک میرود. او آمار وزارت جهادکشاورزی را یادآور شد که از ۱۲.۸ میلیون تن شیرخام تولیدی، حدود ۷ میلیون تن به صنایع پودری اختصاص یافته و بخش زیادی از آن صادر میشود.
در حالی که استاندارد جهانی مصرف سرانه لبنیات حدود ۱۸۰ کیلوگرم است، ایران امروز تنها به ۵۰ کیلوگرم رسیده است. این در حالی است که در سال ۱۳۸۹ سرانه مصرف لبنیات کشور ۱۳۰ کیلوگرم بود. افزایش شدید قیمتها باعث شده دهکهای پایین جامعه، یعنی حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون نفر، عملاً از مصرف لبنیات محروم شوند.
بحران کنونی نشان میدهد که سیاستهای حمایتی و تخصیص ارز یارانهای به نهادههای دامی، به جای تقویت سفره مردم، به سمت صادرات شیرخشک هدایت شده است. نتیجه این روند، کاهش مصرف داخلی، فشار بر معیشت خانوارها و تهدید جدی سلامت عمومی است.
