نگاهی به افزایش قیمت بنزین در کشورهای مختلف جهان از زمان شروع جنگ در ایران

قیمت بنزین در اقصی نقاط جهان با روندی نگران‌کننده در حال افزایش است؛ رشدی که در برخی کشورها به قدری شدید بوده که هزینه‌ی سوخت تنها در عرض چند هفته بیش از دو برابر شده است. این وضعیتِ بی‌سابقه، بیش از هر چیز گویای آن است که بازارهای انرژی تا چه حد در برابر شوک‌های ژئوپلیتیکی آسیب‌پذیر و شکننده هستند.

در میان کشورهای جهان، میانمار با ثبت رشد خیره‌کننده‌ی ۱۰۱ درصدی در قیمت بنزین، رتبه‌ی نخست را به خود اختصاص داده است. بررسی‌های آماری نشان می‌دهد که کشورهای جنوب شرق آسیا به‌شدت تحت تأثیر این جهش قرار گرفته‌اند؛ به‌طوری‌که نیمی از ده کشوری که بالاترین افزایش قیمت سوخت را تجربه کرده‌اند، در این منطقه جغرافیایی جای دارند.

تنش‌های بازار انرژی تنها محدود به کشورهای در حال توسعه نیست و اقتصادهای بزرگ جهان نیز از این قاعده مستثنی نبوده‌اند. به‌عنوان نمونه، ایالات متحده شاهد رشد قابل‌توجه ۳۵ درصدی در قیمت بنزین بوده است که تأثیر مستقیمی بر هزینه‌های جاری خانوارها و کسب‌وکارها دارد.

پیامدهای این بحران تنها به پمپ‌بنزین‌ها محدود نمی‌ماند؛ افزایش قیمت سوخت به‌سرعت در حال سرایت به سایر بخش‌های اقتصادی است. کارشناسان هشدار می‌دهند که این گرانی به‌ویژه در بخش تولیدات کشاورزی، از جمله قیمت کودهای شیمیایی و به تبع آن مواد غذایی، خود را نشان داده و می‌تواند منجر به تورم عمومی در سطح جهانی شود.

این نقشه که بر اساس داده‌های Global Petrol Prices تهیه شده، تغییرات قیمت بنزین در ۱۲۸ کشور را بین ۲۳ فوریه تا ۱۳ آوریل ۲۰۲۶، پس از آغاز جنگ در ایران، بررسی می‌کند. بیشترین افزایش‌ها در چند منطقه خاص، به‌ویژه جنوب شرق آسیا، متمرکز شده‌اند؛ جایی که وابستگی به واردات سوخت، اثر این بحران را تشدید کرده است. اگر اختلال در مسیر کشتیرانی ادامه پیدا کنند، این فشارهای قیمتی به‌ویژه در مناطق وابسته به واردات سوخت تشدید خواهد شد.

کشورهایی که بیشترین افزایش قیمت بنزین را از زمان شروع جنگ ایران داشته‌اند

کشورهای زیر بیشترین افزایش قیمت بنزین را از اواخر فوریه تجربه کرده‌اند و برخی از آن‌ها رشدهای دو رقمی و حتی سه‌رقمی داشته‌اند. جنوب شرق آسیا نیمی از ۱۰ افزایش بزرگ را به خود اختصاص داده و میانمار با رشد چشمگیر ۱۰۱ درصدی در صدر قرار دارد.

چندین کشور جنوب شرق آسیا افزایش‌هایی بالاتر از ۴۰ درصد را در قیمت بنزین ثبت کرده و این منطقه را به مرکز این جهش قیمتی تبدیل کرده‌اند. این آسیب‌پذیری به وابستگی شدید آن‌ها به واردات نفت از مسیر تنگه هرمز بازمی‌گردد؛ یکی از حیاتی‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان که هرگونه اختلال در آن به‌سرعت بر بازارهای آسیایی اثر می‌گذارد.

در آفریقا نیز کشورهایی مانند زیمبابوه، تانزانیا و مالاوی افزایش بیش از ۳۰ درصدی را تجربه کرده‌اند. در این اقتصادها، افزایش قیمت سوخت مستقیماً به رشد هزینه‌های حمل‌ونقل و زندگی منجر می‌شود و فشار زیادی بر خانوارها و کسب‌وکارها وارد می‌کند؛ به‌ویژه در مناطقی که درآمد پایین‌تر و وابستگی به واردات انرژی بیشتر است.

تأثیر این شوک انرژی فراتر از جایگاه سوخت است. انرژی یکی از نهاده‌های کلیدی در تولید کودهای شیمیایی محسوب می‌شود و افزایش قیمت نفت و گاز، هزینه تولید کود را بالا برده است. این موضوع به‌طور مستقیم هزینه‌های کشاورزی را افزایش داده و احتمال رشد قیمت مواد غذایی در ماه‌های آینده را بیشتر می‌کند، به‌ویژه در اقتصادهای وابسته به واردات.