بشار اسد، رئیسجمهور سوریه، یکی از شناختهشدهترین شخصیتهای سیاسی خاورمیانه است که این روزها با چالشهای جدیدی روبروست. او که از خانوادهای تأثیرگذار در تاریخ سوریه برخاسته، مسیر زندگی حرفهای و سیاسی پرفراز و نشیبی را طی کرده و سالها در قلب تحولات منطقهای و بینالمللی قرار داشته است. این روزها با فتح شهرهای بزرگ سوریه توسط مخالفان متعدد، بار دیگر قدرت بشار اسد به چالش کشیده شده و او خود را همانند سال ۲۰۱۱ در مخمصه میبیند. در ادامه این مطلب به خلاصهای از زندگی و دوران ریاست جمهوری بشار اسد میپردازیم.
تولد و تحصیلات بشار اسد
بشار حافظ اسد در ۱۱ سپتامبر ۱۹۶۵ در دمشق به دنیا آمد. او فرزند حافظ اسد، رئیسجمهور پیشین سوریه، و انیسه مخلوف بود.
بشار از همان کودکی در محیطی سیاسی و خانوادهای تأثیرگذار بزرگ شد. پس از اتمام دوران دبیرستان، او تصمیم گرفت رشته پزشکی را ادامه دهد و تحصیلات خود را در دانشگاه دمشق آغاز کرد. وی در سال ۱۹۸۸ مدرک پزشکی خود را در رشته چشمپزشکی دریافت کرد و سپس برای ادامه تحصیل به لندن رفت و در بیمارستان چشمپزشکی Western Eye Hospital مشغول به کار شد.
خانواده پدری و نقش تاریخی آنها
خانواده اسد از علویان سوریه هستند و نقش مهمی در سیاست این کشور داشتهاند. حافظ اسد، پدر بشار، از سال ۱۹۷۱ تا زمان درگذشتش در سال ۲۰۰۰ رئیسجمهور سوریه بود. بشار اسد دو برادر به نامهای باسل و ماهر دارد. باسل اسد، برادر بزرگتر و وارث احتمالی قدرت پس از حافظ اسد، در سال ۱۹۹۴ در یک تصادف رانندگی جان باخت. مرگ او نقش مهمی در ورود بشار به عرصه سیاسی ایفا کرد. ماهر اسد، برادر کوچکتر بشار، فرمانده نیروهای ویژه و گارد ریاست جمهوری سوریه است و از جمله چهرههای اصلی در ساختار نظامی کشور به شمار میآید. او به دلیل نقش مهمش در درگیریهای داخلی سوریه، همواره تحت تحریمهای بینالمللی قرار گرفته است. ماهر به عنوان یکی از نزدیکترین افراد به بشار، در مدیریت بحرانهای امنیتی و نظامی کشور تأثیرگذار بوده و جایگاه ویژهای در ساختار قدرت سوریه دارد. بشار همچنین یک خواهر به نام بشری دارد.
زندگی شخصی بشار اسد
بشار اسد در سال ۲۰۰۰ با اسما الاخرس ازدواج کرد. اسما که اصالتاً سوری اما متولد لندن است، در رشته علوم کامپیوتر و اقتصاد تحصیل کرده است. اسما اسد به سرطان خون مبتلاست و پیشتر اعلام کرده بود که سرطان سینهاش را شکست داده است. این زوج سه فرزند دارند: حافظ، زین و کریم.
ورود بشار اسد به سیاست
بشار اسد تا پیش از سال ۱۹۹۴ مشغول حرفه پزشکی بود. اما پس از درگذشت باسل اسد، برادر بزرگترش که وارث اصلی قدرت به شمار میرفت، بشار به عنوان جانشین احتمالی پدرش مطرح شد. او پس از بازگشت به سوریه وارد ارتش شد و در رشته فرماندهی و استراتژی تحصیل کرد. با درگذشت حافظ اسد در سال ۲۰۰۰، بشار با حمایت حزب بعث و ارتش سوریه به عنوان رئیسجمهور انتخاب شد.
در آغاز ریاستجمهوری خود، بشار اسد وعده اصلاحات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را داد. این وعدهها شامل پایان دادن به وضعیت اضطراری که از زمان پدرش برقرار بود، آزادیهای بیشتر سیاسی و تلاش برای توسعه اقتصادی میشد. با این حال، این اصلاحات به سرعت متوقف شد و دولت او همچنان تحت سلطه خانواده و حزب بعث باقی ماند.
جنگ داخلی سوریه، که در سال ۲۰۱۱ آغاز شد، نقطه عطفی در تاریخ حکومت بشار اسد بود. این جنگ که ابتدا بهعنوان اعتراضات مردمی علیه رژیم اسد آغاز شد، به سرعت به یک جنگ خونین و پیچیده تبدیل شد که شامل گروههای مختلف داخلی و بینالمللی میشد. اتحادیه عرب پس از خیزش سوریه در سالهای ۲۰۱۲-۲۰۱۱ و کشته شدن هزاران سوری، عضویت سوریه در اتحادیه عرب را به حالت تعلیق درآورد.
حمایتهای بینالمللی و چالشها
بشار اسد در طول جنگ داخلی سوریه از برخی حمایتهای بینالمللی برخوردار بود. روسیه و ایران بهویژه از نظر نظامی و سیاسی به او کمک کردند. حضور نظامی روسیه در سوریه از سال ۲۰۱۵ به بعد بهطور چشمگیری باعث تقویت موقعیت اسد شد. این حمایتها در برابر فشارهای بینالمللی و تحریمهای غربی که بهویژه ایالات متحده و اتحادیه اروپا علیه سوریه اعمال کرده بودند، بهویژه در دوران ترامپ، بسیار موثر واقع شد.
در عین حال، اسد با چالشهای داخلی بسیاری مواجه بود. علاوه بر جنگ و ویرانی گسترده کشور، او با فشارهای اجتماعی و اقتصادی ناشی از تحریمها، مهاجرت گسترده مردم سوریه، و بحران انسانی نیز روبهرو بود. با این حال، او همچنان در قدرت باقی ماند و توانست مناطقی از کشور را که تحت کنترل مخالفان بود، دوباره تصرف کند.
پس از اینکه اتحادیه عرب اعلام کرد که حضور بازرسان در سوریه بیفایده است، پس از پنج روز رایزنی در شورای امنیت سازمان ملل، سرانجام در ۴ فوریه ۲۰۱۲ و پس از گذشت یازده ماه از جنگ داخلی در سوریه، دولتهای چین و روسیه با قطعنامهای که پایان حکومت بشار اسد را خواسته بود، مخالفت و آن را وتو کردند.
وضعیت کنونی بشار اسد
این روزها وضعیت بشار اسد همانند شروع خیزش مخالفان علیه او در سال ۲۰۱۱ و از دست دادن کنترل بخشهای بزرگی از خاک سوریه است. اگرچه بشار اسد یک بار دیگر نیز این شرایط را تجربه کرده، اما این بار همه چیز علیه اوست؛ هم مخالفان منسجمترند و هم او دیگر مانند دفعه اول کمکهای ایران و روسیه را به دلایل مختلف در کنار خود ندارد. شواهد و قرائن نشان میدهد بشار اسد برای آخرین مقاومت در دمشق آماده شده و همه نیروهایش را در اطراف پایتخت متمرکز کرده است. باید دید که آیا اسد باز هم میتواند این معادله را به نفع خود تغییر دهد یا خیر.
منبع: لایفاتک
