صنعت ساخت زیردریایی از دوران جنگ سرد تاکنون با سرعتی بیسابقه در حال توسعه است و چین بهتنهایی طی پنج سال گذشته ۲۴ فروند زیردریایی به آب انداخته؛ رقمی بیش از مجموع تولیدات آمریکا و روسیه در همین بازه زمانی. در این گزارش، هفت کشور برتر جهان از نظر تعداد زیردریاییهای فعال در سال ۲۰۲۶ معرفی شدهاند؛ ناوگانی که روی هم حدود یکچهارم کل زیردریاییهای نظامی جهان را در اختیار دارند.
بر اساس ارزیابی Global Firepower در سال ۲۰۲۶، آمریکا و روسیه هرکدام با ۶۶ زیردریایی در صدر این فهرست قرار دارند. تمام زیردریاییهای نیروی دریایی آمریکا از پیشرانه هستهای استفاده میکنند و شامل کلاسهای پیشرفته Virginia و Ohio هستند که آنها را به یکی از مدرنترین نیروهای زیرسطحی جهان تبدیل کرده است. در مقابل، ناوگان روسیه ترکیبی از زیردریاییهای مدرن کلاس Borei و Yasen و همچنین بدنههای قدیمیتر دوران شوروی است که گرچه از نظر تعداد با آمریکا برابری میکند، اما از نظر یکپارچگی و مدرن بودن، فاصله بیشتری دارد. چین نیز با ۶۱ زیردریایی در رتبه سوم قرار دارد و سریعترین رشد ناوگان زیردریایی را در میان تمام کشورهای این فهرست به خود اختصاص داده است؛ این کشور تنها طی پنج سال گذشته ۲۴ زیردریایی به آب انداخته و به دومین دارنده بزرگ زیردریاییهای هستهای جهان تبدیل شده است.
ایران با ۲۵ زیردریایی در رتبه چهارم و بالاتر از کره شمالی (۲۴ فروند)، ژاپن (۲۳ فروند) و کره جنوبی (۲۲ فروند) قرار دارد. ناوگان زیردریایی ایران تقریباً بهطور کامل بر پایه زیردریاییهای دیزل-الکتریک کلاس Kilo (معروف به کلاس طارق در ایران) و تعداد زیادی زیردریایی کوچک بومی مانند کلاس غدیر شکل گرفته است. این زیردریاییها برای دفاع ساحلی و عملیات نامتقارن در خلیج فارس و تنگه هرمز طراحی شدهاند و تمرکز اصلی آنها بر پنهانکاری در آبهای کمعمق و مناطق پرتنش است، نه برد عملیاتی یا قدرت آتش بالا. تهران برای دههها بر این راهبرد نامتقارن تکیه کرده و معتقد است تعداد زیادی زیردریایی کوچک و سختردیابی میتواند کمبود زیردریاییهای بزرگتر و پیشرفتهتر را جبران کند.
نکته قابل توجه اینکه تعداد بهتنهایی نشاندهنده قدرت واقعی ناوگانها نیست؛ زیرا تفاوت زیادی میان ساختار این ناوگانها وجود دارد؛ از ناوگان کاملاً هستهای آمریکا گرفته تا زیردریاییهای کوچک و قدیمی کره شمالی. کارخانههای کشتیسازی چین با سرعتی بیشتر از هر کشور دیگری در حال توسعه هستند، در حالی که هند، کره جنوبی و کره شمالی نیز به دنبال دستیابی به فناوری پیشرانه هستهای هستند. با بلوغ این برنامهها در دهه آینده، هم تعداد و هم ترکیب بزرگترین ناوگانهای زیردریایی جهان احتمالاً تغییر خواهد کرد و فاصله میان بزرگترین ناوگانها و توانمندترین آنها ممکن است به شکل قابلتوجهی کاهش یابد.
