نخستین تصویر نسبتاً واضح از هواپیمای فضایی فوق‌محرمانه چین در گزارش تازه آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا (DIA) منتشر شده است. این فضاپیما که «شن‌لونگ» (Shenlong) یا «اژدهای الهی» نام دارد، طی سال‌های گذشته به‌دلیل رهاسازی چندین شیء ناشناس در مدار زمین مورد توجه نهادهای فضایی و امنیتی آمریکا قرار گرفته است.
تصویر تازه، نمایی از این هواپیمای فضایی را نشان می‌دهد که بیش از شش سال از آغاز فعالیت آن می‌گذرد. رهاسازی اشیای ناشناس از این وسیله در مدار پایین زمین، نگرانی مقام‌های آمریکایی را برانگیخته و به افزایش نظارت بر فعالیت‌های آن منجر شده است.
پیش از انتشار این عکس، تصاویر مستقیمی که از شن‌لونگ در دسترس بود، عمدتاً به نقاط نورانی و مبهم در آسمان محدود می‌شد. دولت چین نیز تاکنون تصویری رسمی از این فضاپیما منتشر نکرده است. به همین دلیل، شکل ظاهری و جزئیات طراحی آن همچنان به‌طور کامل مشخص نیست.
آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا روز دوشنبه گزارش تازه‌ای با عنوان «چالش‌های امنیت در فضا» منتشر کرد. این گزارش به بررسی تهدیدها و خطراتی می‌پردازد که ایالات متحده در حوزه فضا با آن‌ها مواجه است.
در میان محتوای این گزارش، تصویری دیده‌نشده از وسیله‌ای با عنوان «هواپیمای فضایی جمهوری خلق چین» قرار دارد. طبق توضیحات منتشرشده، این تصویر در سال ۲۰۲۴ توسط ماهواره‌ای متعلق به شرکت خصوصی Maxar Technologies ثبت شده است. این شرکت اکنون با نام Vantor فعالیت می‌کند.
انتشار این عکس، بحث‌ها و گمانه‌زنی‌های تازه‌ای را درباره برنامه‌های فضایی و اهداف احتمالی چین به دنبال داشته است.
چین دو طرح هواپیمای فضایی فعال دارد
براساس گزارش آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا، چین در حال توسعه و بهره‌برداری از دو برنامه هواپیمای فضایی با نام‌های Shenlong و Tengyun است. واژه Tengyun به معنای «ابر‌سوار» است.
بااین‌حال، در توضیحات تصویر تازه مشخص نشده که وسیله دیده‌شده متعلق به کدام‌یک از این دو پروژه است. تاکنون نیز گزارشی از پرتاب هواپیمای فضایی Tengyun منتشر نشده و گفته می‌شود طراحی آن تفاوت‌های قابل‌توجهی با Shenlong دارد.
برخی کارشناسان، عملکرد شن‌لونگ را به شاتل‌های فضایی ناسا تشبیه می‌کنند. این وسیله معمولاً با کمک یک موشک به فضا فرستاده می‌شود و پس از انجام مأموریت مداری، با استفاده از پرواز گلایدری به زمین بازمی‌گردد. پس از فرود نیز امکان سوخت‌گیری مجدد و آماده‌سازی آن برای پرتاب‌های بعدی وجود دارد.
نیروی فضایی آمریکا نیز هواپیمای فضایی مشابهی به نام X-37B در اختیار دارد. این وسیله نخستین‌بار در سال ۲۰۱۰ به فضا پرتاب شد و از آن زمان تاکنون چندین مأموریت مداری را با موفقیت پشت سر گذاشته است.
ابعاد هواپیمای فضایی چین هنوز مشخص نیست
اطلاعات دقیقی درباره اندازه و ابعاد Shenlong منتشر نشده است. در مقابل، مشخصات X-37B آمریکا تا حد زیادی شناخته شده است. طول این هواپیمای فضایی حدود ۲۹ فوت، معادل ۸.۸۴ متر، است و فاصله دو سر بال‌های آن به ۱۵ فوت یا حدود ۴.۵۷ متر می‌رسد.
آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا در گزارش خود نسبت به توسعه توانمندی‌های نظامی فضایی چین هشدار داده است. در بخشی از این گزارش آمده است:
چین تسلیحاتی را برای استفاده علیه ماهواره‌های مستقر در مدار توسعه داده و به پیشرفت آن‌ها ادامه خواهد داد تا توانمندی‌های فضایی سایر کشورها را مختل کند، به آن‌ها آسیب بزند و از بین ببرد.
پکن قصد دارد به قدرت پیشرو و برتر در فضا تبدیل شود.
این ارزیابی نشان می‌دهد که واشنگتن، برنامه فضایی چین را تنها یک فعالیت علمی و اکتشافی نمی‌داند و آن را بخشی از رقابت راهبردی دو کشور در فضا ارزیابی می‌کند.
مأموریت‌های طولانی‌مدت اژدهای الهی در مدار زمین
نخستین پرتاب هواپیمای فضایی Shenlong در سپتامبر ۲۰۲۰ انجام شد. این مأموریت تنها دو روز طول کشید، اما پروازهای بعدی آن مدت‌زمان بسیار بیشتری ادامه یافتند.
این فضاپیما پس از مأموریت اولیه، دو پرواز طولانی‌مدت را نیز با موفقیت به پایان رساند. نخستین مورد، مأموریتی هشت‌ماهه در فاصله سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ بود. مأموریت بعدی نیز از سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ ادامه داشت و حدود ۹ ماه طول کشید.
شن‌لونگ اکنون چهارمین مأموریت خود را پشت سر می‌گذارد. این پرواز در فوریه امسال آغاز شد و طبق اطلاعات منتشرشده، فضاپیما تاکنون دست‌کم ۹ شیء ناشناس را در مدار زمین رها کرده است.
اشیای ناشناس رهاشده از Shenlong چه هستند؟
یکی از مهم‌ترین ابهام‌ها درباره فعالیت‌های اژدهای الهی، ماهیت اشیایی است که این فضاپیما در مدار زمین آزاد می‌کند.
برخی گمانه‌زنی‌ها حاکی از آن است که این اشیا ماهواره‌های کوچک موسوم به CubeSat هستند؛ اما هنوز هیچ تأیید رسمی درباره هویت آن‌ها یا هدف از قرار دادنشان در مدار منتشر نشده است.
جدیدترین شیء رهاشده از شن‌لونگ در ماه ژوئن شناسایی شد. بااین‌حال، گزارش‌ها نشان می‌دهند که این جسم در ماه اوت دوباره بازیابی شده است. جزئیات بیشتری درباره چگونگی این بازیابی و دلیل انجام آن در دسترس نیست.
فعالیت‌های محرمانه این فضاپیما و تداوم رهاسازی اشیای ناشناس باعث شده است Shenlong همچنان یکی از موضوعات مورد توجه نهادهای اطلاعاتی و نظامی آمریکا در حوزه رقابت فضایی با چین باقی بماند.
