بر اساس اطلاعات منتشرشده، میزان تسهیلات غیرجاری منتسب به میدکو به ۱۳۴.۲ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که با وام ازدواج حدود ۴۴۷ هزار نفر برابری می‌کند. این حجم از مطالبات در کنار ساختار مدیریتی مشترک دو مجموعه، پرسش‌هایی درباره نحوه تخصیص اعتبارات، رعایت مقررات بانکی و احتمال تعارض منافع مطرح کرده است.
این پرونده در شرایطی مورد توجه قرار گرفته که گزارش‌هایی نیز درباره برخورد مجید قاسمی با کارکنان یکی از شرکت‌های زیرمجموعه بانک به دلیل نوع پوشش آن‌ها منتشر شده است. مجموعه این اتفاقات، بحث درباره اولویت‌های مدیریتی و ضرورت پاسخ‌گویی مدیران بانک پاسارگاد را دوباره به جریان انداخته است.
در ادامه، جزئیات گزارش منتشرشده از سوی رویداد۲۴ درباره تسهیلات کلان این بانک و ارتباط آن با شرکت میدکو را می‌خوانید.
میدکو چه سهمی از منابع بانک پاسارگاد دریافت کرده است؟
بر اساس آمار بانک مرکزی، میزان تسهیلات پرداختی بانک پاسارگاد به شرکت‌های تابعه و مرتبط، از حدود ۶ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ به ۱۷ هزار و ۷۰۴ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ افزایش پیدا کرده است.
این بانک به ۱۴ شرکت تسهیلات ارزی و ریالی پرداخت می‌کند که به‌نوعی در ساختار سهام‌داری با یکدیگر ارتباط دارند و بانک پاسارگاد نیز در رأس این مجموعه قرار گرفته است. طبق بررسی منتشرشده از سوی تابناک، در سال ۱۴۰۳ بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات خالص به ۱۵ شرکت پرداخت شده؛ رقمی که تسهیلات مربوط به میدکو را شامل نمی‌شود.
در همین حال، آمار رسمی بانک مرکزی از اختصاص حدود ۵۲۴ هزار میلیارد تومان خالص تسهیلات و تعهدات به میدکو حکایت دارد. این میزان تقریباً ۴۳.۹ درصد از مجموع ۱۱۹۴ همت تسهیلات و تعهدات ثبت‌شده برای بزرگ‌ترین مشتریان ۲۰ بانک و مؤسسه اعتباری کشور را تشکیل می‌دهد.
چنین تمرکزی از منابع بانکی در اختیار یک شرکت، نگرانی‌هایی درباره مدیریت ریسک اعتباری و سلامت ترازنامه بانک ایجاد کرده است. در صورت بروز مشکل در بازپرداخت تعهدات میدکو، بانک پاسارگاد ممکن است با فشار قابل‌توجهی در زمینه نقدینگی و نسبت کفایت سرمایه مواجه شود؛ موضوعی که در نهایت می‌تواند منافع سپرده‌گذاران را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
برای درک بهتر ابعاد این رقم، کافی است آن را با بزرگ‌ترین مشتریان برخی بانک‌های دیگر مقایسه کنیم. میزان تسهیلات و تعهدات میدکو بیش از سه برابر بزرگ‌ترین مشتری بانک توسعه صادرات، با حدود ۱۴۸ همت، و نزدیک به پنج برابر بزرگ‌ترین مشتری بانک اقتصاد نوین، با حدود ۱۰۶ همت، است.
سرمایه نظارتی بانک پاسارگاد در پایان سال ۱۴۰۳ حدود ۷۰.۶ همت اعلام شده است. بر اساس محدودیت‌های معمول برای تسهیلات به اشخاص مرتبط، سقف مجاز چنین اعتباری حدود سه درصد سرمایه نظارتی، یعنی نزدیک به ۲.۱ همت، برآورد می‌شود. با این حال، تسهیلات پرداختی به میدکو در مقاطعی به ۱۳۶ برابر این میزان رسیده است.
این اختلاف قابل‌توجه، پرسش‌هایی درباره رعایت محدودیت‌های اعتباری بانک مرکزی و نحوه نظارت بر تخصیص منابع به وجود آورده است.
ارتباط مدیریتی مجید قاسمی با بانک پاسارگاد و میدکو
یکی از مهم‌ترین ابهام‌های این پرونده به جایگاه مدیریتی مجید قاسمی بازمی‌گردد. او از سال ۱۳۸۴ مدیرعامل بانک پاسارگاد است و در عین حال ریاست هیئت‌مدیره میدکو را نیز بر عهده دارد.
از سوی دیگر، شرکت‌های وابسته به گروه مالی پاسارگاد در میان سهامداران عمده میدکو قرار دارند. این ارتباط میان ساختار مدیریتی و سهام‌داری دو مجموعه، احتمال تعارض منافع در تصمیم‌گیری‌های اعتباری را مطرح می‌کند.
در چنین شرایطی، این پرسش به وجود می‌آید که چگونه منابع بانکی که باید با هدف حفظ منافع سپرده‌گذاران و سهامداران تخصیص داده شوند، در حجم گسترده در اختیار شرکتی قرار گرفته‌اند که مدیرعامل بانک در رأس هیئت‌مدیره آن نیز حضور دارد.
موضوع ارتباط قاسمی با دریافت تسهیلات بانکی پیش‌تر نیز مطرح شده بود. در گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس درباره سال ۱۴۰۱، نام او در میان اشخاص مرتبط دریافت‌کننده تسهیلات دیده می‌شود و مبلغ بیش از ۶۸۰ میلیارد تومان به وی نسبت داده شده است. با این حال، بانک درباره این رقم توضیحات قابل‌توجهی ارائه نکرده است.
همچنین دادستان تهران پیش‌تر از صدور کیفرخواست برای مدیر وقت بانک پاسارگاد و مدیر یکی از هلدینگ‌های زیرمجموعه آن در پرونده تحصیل ۱۲ هزار میلیارد ریال از بانک صادرات خبر داده بود.
ارزش میدکو در مقایسه با تسهیلات دریافتی چقدر است؟
شرکت مادر تخصصی توسعه معادن و صنایع معدنی خاورمیانه، با نام اختصاری میدکو، یکی از بزرگ‌ترین دریافت‌کنندگان تسهیلات بانکی در فهرست مشتریان عمده مؤسسات اعتباری کشور محسوب می‌شود.
بر اساس آمار منتشرشده، خالص تسهیلات و تعهدات این شرکت نزد بانک پاسارگاد به حدود ۵۲۴ هزار میلیارد تومان رسیده است. این رقم به‌تنهایی نزدیک به ۴۳.۹ درصد از مجموع تسهیلات و تعهدات ۲۰ مشتری بزرگ بانک‌ها و مؤسسات اعتباری را تشکیل می‌دهد.
ارزش بازار میدکو حدود ۱۵۴ همت برآورد شده، درحالی‌که میزان تسهیلات و تعهدات کلان جاری آن نزد بانک پاسارگاد در مقاطعی از ۳۸۹ همت فراتر رفته است. به این ترتیب، رقم اعتبارات جاری بیش از دوونیم برابر ارزش بازار شرکت بوده است.
این اختلاف، پرسش‌هایی درباره تناسب میزان اعتبار اعطاشده با توان مالی و ارزش اقتصادی شرکت مطرح می‌کند و ضرورت بررسی دقیق‌تر سیاست‌های اعتباری بانک را افزایش می‌دهد.
به گزارش فارس و تابناک، مجموع تسهیلات کلان پرداختی به میدکو و گسترش انرژی پاسارگاد حدود ۸۰ برابر رقمی است که بانک به‌عنوان تسهیلات اشخاص مرتبط به بانک مرکزی اعلام کرده بود.
مدیران بانک در سال‌های گذشته برای خارج دانستن میدکو از فهرست شرکت‌های زیرمجموعه استدلال کرده بودند که این شرکت در سال ۱۳۹۵ در فرابورس عرضه شده است. با این حال، رسانه‌ها این استدلال را با تردیدهایی مواجه دانسته‌اند.
کدام شرکت‌های مرتبط نیز از بانک پاسارگاد تسهیلات گرفته‌اند؟
میدکو تنها مجموعه‌ای نیست که نام آن در فهرست دریافت‌کنندگان تسهیلات بانک پاسارگاد دیده می‌شود. گروه ارزش‌آفرینان پاسارگاد نیز یکی دیگر از شرکت‌های مرتبط با این بانک است که در حوزه مسکن و ساخت‌وساز فعالیت می‌کند.
بانک پاسارگاد حدود ۹۸ درصد سهام این گروه را در اختیار دارد. طی دو سال گذشته، بیش از ۵ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان تسهیلات به این مجموعه پرداخت شده است. میزان این اعتبارات تا پایان خرداد ۱۴۰۳ از ۳ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان عبور کرده بود.
برخی رسانه‌ها همچنین مدعی شده‌اند که این گروه و سه شرکت زیرمجموعه آن، با وجود دریافت حدود هزار و ۴۳۳ میلیارد تومان تسهیلات، هیچ بازپرداختی انجام نداده‌اند.
در کنار این مجموعه، نام شرکت‌های دیگری نیز در فهرست بدهکاران بانک پاسارگاد دیده می‌شود؛ از جمله:
-
گسترش انرژی پاسارگاد
-
دانشگاه خاتم
-
فناوری اطلاعات و ارتباطات پاسارگاد آریان
-
توسعه فناوری ارتباطات پاسارگاد آریان
-
مدیریت ساختمانی آریان پاسارگاد
-
مدبران تجارت ایرانیان
-
توسعه نفت و گاز صبای کنگان
-
ایده‌گستر دوراندیش
-
فولاد بوتیای ایرانیان
-
مدیریت دارایی اورست کیش
بر اساس اطلاعات منتشرشده، برخی از این شرکت‌ها بخشی از بدهی‌های خود را به‌مرور پرداخت کرده‌اند، اما تعدادی دیگر همچنان در فهرست بدهکاران بانک قرار دارند.
بدهی غیرجاری میدکو با وام ازدواج چند نفر برابری می‌کند؟
یکی از مقایسه‌های مطرح‌شده درباره پرونده میدکو، ارتباط میزان تسهیلات غیرجاری این شرکت با وام ازدواج است.
در سال ۱۴۰۵، مبلغ وام ازدواج برای هر یک از زوجین بالای ۲۵ سال، ۳۰۰ میلیون تومان و برای افراد زیر ۲۵ سال، ۳۵۰ میلیون تومان تعیین شده است.
با در نظر گرفتن وام ۳۰۰ میلیون تومانی، ۱۳۴.۲ هزار میلیارد تومان تسهیلات غیرجاری منتسب به میدکو می‌توانست برای حدود ۴۴۷ هزار نفر تأمین اعتبار کند. اگر این مبلغ به زوج‌هایی اختصاص پیدا می‌کرد که هرکدام ۳۰۰ میلیون تومان دریافت می‌کنند، امکان پرداخت وام به حدود ۲۲۴ هزار زوج وجود داشت.
این مقایسه در شرایطی مطرح می‌شود که به گفته رئیس سازمان بازرسی کل کشور، بیش از یک میلیون و ۱۰۰ هزار نفر در صف دریافت وام ازدواج یا فرزندآوری قرار دارند. بنابراین، رقم مطالبات غیرجاری منتسب به میدکو به‌تنهایی معادل حدود ۴۰ درصد تعداد افراد حاضر در این صف است.
ماجرای دستور اخراج کارکنان شرکت پاد چه بود؟
در کنار حواشی مربوط به تسهیلات کلان بانک پاسارگاد، انتشار گزارشی درباره برخورد مجید قاسمی با کارکنان یکی از شرکت‌های زیرمجموعه این بانک نیز واکنش‌هایی به دنبال داشته است.
بر اساس گزارش منتشرشده، قاسمی در جریان بازدید روز پنجم آبان از شرکت «پاد»، دستور اخراج ۱۵ نفر از کارکنان را صادر کرده است. گفته می‌شود ۱۴ نفر از این افراد زن بوده‌اند که دلیل اخراج آن‌ها رعایت نکردن حجاب عنوان شده و یک کارمند مرد نیز به دلیل پوشیدن شلوار جین با حکم اخراج مواجه شده است.
طرح این موضوع در کنار پرونده تسهیلات کلان میدکو، بار دیگر توجه‌ها را به عملکرد مدیریتی بانک پاسارگاد جلب کرده است.
اکنون پرسش اصلی این است که مدیران بانک چگونه درباره تمرکز صدها هزار میلیارد تومان منابع در شرکت‌های مرتبط توضیح می‌دهند و چه اقداماتی برای اطمینان از بازپرداخت این اعتبارات و حفاظت از منافع سپرده‌گذاران انجام داده‌اند. انتظار می‌رود ابهام‌های مربوط به نحوه تخصیص تسهیلات، ارتباط مدیریتی شرکت‌ها و رعایت مقررات بانکی با شفافیت بیشتری بررسی و پاسخ داده شود.
