برای نخستین بار، جمهوری خلق چین موفق شده است در زمینه تولید زیردریاییهای هستهای از ایالات متحده پیشی بگیرد.
این هشدار را یک اندیشکده مستقل امنیتی جهانی منتشر کرده و آن را زنگ خطری جدی برای واشنگتن توصیف نموده است. در حالی که پکن با سرعت در حال گسترش توانمندیهای نیروی دریایی خود است، خط تولید زیردریاییهای جدید در آمریکا با کندی قابل توجهی روبهروست و این در شرایطی اتفاق میافتد که شناورهای قدیمی یکی پس از دیگری به پایان عمر خدمتی خود نزدیک میشوند. به اعتقاد کارشناسان، این عدم تعادل میتواند توانایی ایالات متحده برای مقابله با برتری راهبردی چین در آبهای آسیا را تضعیف کند. نشریه American Affairs Journal در سال ۲۰۲۴ این وضعیت را «بحرانی ملی که آرام آرام در حال شکلگیری است» نامیده است.
بر اساس گزارش فوریه مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک (IISS)، چین بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ موفق شده ۱۰ فروند زیردریایی جدید را به آب بیندازد، در حالی که آمریکا در همین بازه زمانی تنها ۷ فروند تولید کرده است. این گزارش که با تکیه بر تصاویر ماهوارهای از فعالیتهای ساختوساز در مجتمع کشتیسازی «هولودائو» (متعلق به شرکت کشتیسازی بوهای در شمال چین) تهیه شده، نشان میدهد پکن اکنون ۱۲ زیردریایی هستهای در اختیار دارد. افزایش شمار این شناورها، چالشی فزاینده برای کشورهای غربی ایجاد میکند، زیرا آنها در تلاش برای افزایش تولید خود با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم میکنند. گفتنی است چین در حال حاضر بزرگترین ناوگان دریایی جهان را نیز در اختیار دارد که شامل زیردریاییها، ناوشکنها، ناوچهها، ناوهای هواپیمابر و سایر شناورها میشود. با افزایش تعداد زیردریاییهای تهاجمی هستهای، حضور این کشور نه تنها در آبهای اطراف خود، بلکه در اقیانوسهای آرام و هند نیز پررنگتر از قبل خواهد شد.
با این حال، آمریکا هنوز حدود شش برابر چین زیردریایی هستهای فعال دارد که بیشتر آنها از نوع تهاجمی سریع، به همراه زیردریاییهای حامل موشک بالستیک و هدایتشونده هستند. اما گزارشی که سیانان به آن اشاره کرده، هشدار میدهد زیردریاییهای کلاس لسآنجلس که ستون فقرات ناوگان آمریکا محسوب میشوند، طی پنج سال آینده بازنشسته خواهند شد. پیشبینیها حاکی از آن است که تعداد زیردریاییهای تهاجمی آمریکا تا سال ۲۰۳۰ به ۴۷ فروند کاهش یابد و فاصله با چین به سرعت در حال کم شدن است.
نیروی دریایی چین به طور خاص زیردریاییهای موشک بالستیک Type 094 را در همین مجتمع هولودائو تولید کرده است. این زیردریاییها بخشی از توان هستهای پکن را تقویت میکنند که شامل موشکهای قارهپیما و بمبافکنها نیز میشود. طبق این گزارش، چین قصد دارد نسخه پیشرفتهتر Type 094 را تا اوایل دهه ۲۰۳۰ تولید کند. با این وجود، IISS تأکید کرده که از نظر کیفیت، زیردریاییهای چین «به احتمال زیاد هنوز از نمونههای آمریکایی و اروپایی عقبتر هستند» و احتمالاً صدای بیشتری تولید میکنند که شناسایی آنها را آسانتر میسازد. در مقابل، چون زیردریاییهای آمریکا بزرگتر و پیچیدهتر هستند، ساخت آنها نیز دشوارتر است.
در حال حاضر، زیردریاییهای حامل موشک بالستیک آمریکا حدود ۵۴ درصد از توان بازدارندگی هستهای این کشور را تشکیل میدهند. اما برنامه ساخت نسل جدید این زیردریاییها با تأخیر مواجه شده و طبق گزارش Breaking Defense، حداقل یک سال از برنامه عقب است. قرار است نخستین زیردریاییهای کلاس کلمبیا در اوایل دهه ۲۰۳۰ تحویل داده شوند. نیروی دریایی آمریکا در سال ۲۰۲۴ هشدار داده بود که مشکلات نیروی کار و زنجیره تأمین، تأخیر در ساخت را اجتنابناپذیر میکند. جان فیلن، وزیر نیروی دریایی آمریکا، در جلسهای در سال ۲۰۲۵ در مجلس نمایندگان گفت: «تقریباً همه برنامههای ما با مشکل مواجهاند. بهترین پروژه ما شش ماه تأخیر دارد و ۵۷ درصد از بودجه پیشبینیشده فراتر رفته است.»
در صورت تحقق برنامههای فعلی، آمریکا میتواند تا سال ۲۰۳۲ تعداد زیردریاییهای تهاجمی خود را به ۵۰ فروند برساند، اما واگذاری برخی زیردریاییهای کلاس ویرجینیا به استرالیا احتمالاً این عدد را کاهش خواهد داد. بر اساس تحلیلی از Wilson Center در مارس ۲۰۲۵، اگر چین حضور دریایی خود را با افزایش شمار شناورهای تهاجمی گسترش دهد، میتواند «پایگاههای راهبردی» در مناطق غربیتر ایجاد کند. این سطح از کنترل به پکن امکان میدهد بر مسیرهای لجستیکی مسلط شود، فشار اقتصادی وارد کند و منافع خود را بر رقبا ترجیح دهد. در نهایت، به گفته نشریه American Affairs Journal، تنها راه مؤثر برای مقابله با این وضعیت، تقویت مجدد زیرساخت صنعتی دفاعی آمریکا، بهویژه در حوزه ساخت و تعمیر زیردریاییها است.
